Bloed is dikker dan water

ill860
Willem en Joanne Folmer | Plaatsingsdatum: 19 februari 2018 | Democratische Republiek Congo

‘Er is een grote demon in Congo en dat zijn de verschillende stammen’ gaf een pastor ons een tijdje geleden aan. ‘Bloed is dikker dan water’, oftewel je stam gaat boven alles. De rest is bijzaak. En dat heeft in Congo al ontzettend veel mensenlevens gekost. Er bevinden zich meer dan 250 stammen in Congo met evenzoveel verschillende talen. Als je van dezelfde stam bent, ben je al snel ‘frère’ (broer) of ‘sœur’ (zus). Tussen 1998 en 2006 zijn er miljoenen mensen omgekomen vanwege stammenconflicten (vermengd en gebruikt door talloze andere politieke redenen). Mensen die andere stammen uit hetzelfde dorp en van dezelfde kerk bruut afslachten. Het heeft gezorgd voor heel veel trauma’s bij de mensen die het overleefd hebben. Er is veel vergeven en misschien vergeten, maar ook heel veel niet. 

Het is lastig om hier als mzungu over te schrijven. Er is nog zoveel wat we niet begrijpen, niet meevoelen. In het dagelijks leven spelen de verschillende stammen nog een hele grote rol. Iemand van een bepaalde stam mag zomaar niet met een vrouw van elke stam trouwen en zeker niet van de – vroeger – rivaliserende stam. In de kerk proberen mensen hun eigen stamgenoot op een hoge plaats te zetten. Bij wegbarricades worden bepaalde stammen lastiggevallen terwijl stamgenoten door kunnen rijden. Etc., etc.   

Gelukkig zijn er ook veel positieve ontwikkelingen. Waar stammen onderling wel goed samenwerken en onderling huwelijken aangaan. In Itendey waar - eens rivaliserende -stammen hun steun voor elkaar uitspraken. Vooral in de stad en bij jongeren worden de onderlinge verschillen langzamerhand minder belangrijk en raken ook bepaalde stamtalen en -culturen uit gebruik. 

Één ding is zeker. Iedereen heeft nog vreselijke gebeurtenissen op zijn netvlies staan, van nog maar ruim 10 jaar geleden. En niemand wil dit nog een keer meemaken. Des te heftiger is het voor mensen als er weer onrust uitbreekt. En dat is de laatste tijd helaas het geval. In verschillende dorpen ten noorden van Bunia worden dorpen overvallen en systematisch mensen van een bepaalde stam afgeslacht. Dit gebeurt in de nacht, waarbij het geschreeuwd wordt in de taal van de rivaliserende stam. Er zijn daardoor naar schatting (niemand weet hoeveel) tientallen mensen vermoord en al enkele duizenden mensen gevlucht, naar Bunia en Oeganda. Ook in Itendey hebben enkele mensen van deze specifieke stam hun spullen al gepakt. 


Foto: enacademic.com
Er wordt veel over gesproken, maar niemand weet precies wat er aan de hand is. Naar aanleiding van wat onderzoek vanuit de kerk wordt er gedacht dat het helemaal niet om een stammenconflict gaat, maar dat dit misbruikt wordt door politieke leiders om onrust te kweken. Mogelijk worden er door hen rebellen ingehuurd die zich voordoen als een bepaalde stam en het slechts op één specifieke stam hebben gemunt. Daardoor komt er onrust in de regio en kunnen verkiezingen nogmaals uitgesteld worden… Een bizarre optie, maar mogelijk in Congo. 

Wij maken nu voor het eerst van dichtbij een beetje mee wat dit met mensen doet. De gebeurtenissen van ruim 10 jaar geleden en de angst komen weer naar boven. We hoorden van een verpleegkundige uit ons ziekenhuis dat ze in 2002 in Nyankunde aanwezig was. De rebellen overvielen het ziekenhuis. Systematisch werden patiënten en verpleegkundigen uit de hele groep weggehaald en met machetes werd hun nek doorgesneden, terwijl de rest toekeek. Als ze zouden protesteren of huilen waren ze ook aan de beurt. Ze moesten de
rebellen bedanken voor het afslachten van hun collega om zelf geen gevaar te lopen. Het bloed stroomde de ziekenhuisgangen af. 

Maar wat moeten ze nu doen? We spraken een verpleegkundige. Hij was in een bepaald dorp de enige familie van de stam die in de andere dorpen werden afgeslacht. Hij had in de oorlog 11 familieleden verloren, vele vrienden en ook veel bezittingen. Hij gaf aan dat hij door te vergeven en te vergeten hier nog kon wonen. Dat hij niet iemand vanwege zijn etnische achtergrond wil afwijzen. Hij is nu twee jaar getrouwd en heeft een zoon van anderhalf jaar. Nu al op de vlucht gaan, betekend geen salaris, een duur huis huren, veel geld betalen voor voedsel. Nu hij een eigen familie heeft kan hij ook niet zo makkelijk bij andere familieleden intrekken. Moet hij bang zijn? Hij weet niet eens voor wie. Wanneer zouden de rebellen kunnen komen? Vannacht? Of zouden iemand van een andere stam het opeens op hem gemunt hebben? Ondertussen blijven er verhalen komen van stamgenoten die in de nacht worden overvallen en vermoord. Mogelijk dat hij zijn vrouw en kind al vast wegstuurt, alhoewel hij niet goed weet waar naar toe. Misschien Oeganda. Het gaat hem in ieder geval wel veel geld kosten. Zijn familie heeft geen huis waar hij als familie in kan wonen en ook niet veel geld. Is dit al nodig of moet hij de angst accepteren? Het blijft moeilijk om ons in te leven, maar dit gesprek liet ons iets zien wat er in mensen omgaat bij het horen van ‘slechts’ enkele overvallen in andere dorpen. 

Ook in de kerk wordt erover gesproken en voor gebeden. Mensen vrezen voor een nieuwe oorlog, terwijl de vorige nog zo vers in het geheugen zit. Maar er werden in Bunia afgelopen zondag ook veel bemoedigende dingen gezegd. En dat is onze hoop voor Ituri. Dat water en geest dikker zijn dan bloed. Dat de scheiding tussen de verschillende stammen door Jezus is afgebroken. Dat mensen één zijn in Christus, ongeacht hun etnische afkomst. We hopen en bidden dat de kerk opstaat als één man en ‘Nee’ zegt tegen deze demonische aanvallen. ‘Nee’ zegt tegen haat en oorlog. En vrede verkondigd door Jezus Christus. Vrede die in de praktijk wordt gebracht doordat stammen niet rivaliseren, maar gezamenlijk één Heer dienen en daarom ook elkaar als broeders en zusters. Dat is onze enige hoop voor Congo. Een kerk die Christus gehoorzaamd en Hem in het dagelijks leven wil volgen. 

Bid voor vrede in Congo. 

Voor meer informatie een andere blog van een Nederlandse vrienden in Bunia:

https://terugnaarcongo.wordpress.com/2018/02/11/onrust-rondom-bunia/

Reageer op dit artikel

Geen Facebook? Reageer dan hier.