“Corona verbreedt kerk-zijn, maar versmalt de ontmoeting”

ill860
Webredactie  | Plaatsingsdatum: 24 september 2020 

Corona verbreedt kerk-zijn, maar versmalt de ontmoeting. Dat zei de missioloog Stefan Paas donderdag 24 september op de predikantenochtend van de GZB in Amersfoort. Hij dacht met zo’n veertig andere theologen na over het thema ”Kerk in coronatijdperk; tijd voor reflectie!”

Paas, hoogleraar missiologie en interculturele theologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam en hoogleraar missiologie aan de Theologische Universiteit Kampen, constateerde dat de kerk door de coronacrisis via een steile leercurve digitaal werd. “De kerk werd de digitale wereld ingesleurd.”

Dat heeft volgens de missioloog voordelen: jongeren worden sterker betrokken bij totstandkoming van de kerkdiensten, “als leden van het hier en nu.” Ook niet-kerkelijken kunnen even aanschuiven bij kerkdiensten. Daarnaast heeft de digitale kerk veel mogelijkheden om te verbinden.

Er zijn echter ook zorgen over digitaal kerk-zijn. Over “digitaal avondmaalvieren” zijn veel theologen niet zo enthousiast. Ook missen veel gemeenteleden het samenzijn, de informele gesprekken. “De ontmoeting is geskipt.” Verder heeft de kerk last van de “onbeholpen media-wetten, zoals alle microfoons gedempt als er één praat, een superkort preekje en soms een haperende wifi.”
 
Te vroeg
Volgens Paas is het te vroeg om te zeggen welke veranderingen corona meebrengt voor de kerk. “Misschien levert het kansen op voor de kerk. Maar er zijn ook zorgen over de toekomst van fysieke diensten. Er zijn anekdotische voorbeelden dat meer nieuwe bezoekers online-diensten volgen. Veel voorgangers maken zich echter ook zorgen dat er minder mensen naar de fysieke diensten zullen komen.”

Protestanten zien altijd kansen, stelde Paas, maar hebben ook zorgen, zeker nu Nederland dicht bij een tweede golf is. “Natuurlijk zullen kerken gevolgen hiervan ondervinden. Maar of corona zal leiden tot een snelle leegloop van de kerken, weet ik niet. Pas als er vaccins zijn en de samenleving is genormaliseerd, zul je het zien.”
 
Frisse kerk
Wel verwacht hij dat de kerk in de toekomst de digitale middelen blijvend zal inzetten. Hij suggereerde dat de kerk dankbaarheid moeten gaan uiten dat veel mensen volhouden. “Geef die een gezicht. Laat de kwetsbaren zien. Maak filmpjes gericht op de jongeren met de boodschap: Wat fijn dat jullie dit voor ons doen. Doe dit niet te zorgelijk. Het Evangelie kan op een verrassende wijze iets mogelijk maken. Misschien komt de kerk wel heel fris uit de coronacrisis.”
Hij wees op het initiatief van Simple Church. Dit staat een kleinschalig kerk-zijn op huiskamerniveau voor, waarbij het belangrijk is open naar gasten te zijn.
 
Een derde opgesloten
De hoogleraar refereerde aan een onderzoekje dat de TU Kampen had gedaan over de reactie van predikanten op de crisis. “Een derde viel stil, sloot zichzelf op; bleef thuis, keek filmpjes. Een derde ging koortsachtig aan het werk, liep zichzelf voorbij, en een derde ging wat organiseren: digitale dingen en bellijsten samenstellen.”
Paas adviseerde juist als theologen met elkaar in gesprek te blijven. “In een crisis hoef je niet alleen te zijn. Je kunt onverwachte kennis aanboren. Misschien is er een nieuwe predikant na corona.”
Ook bepleitte hij “af te kicken van de grote ambities”, maar terug te gaan naar de kernwaarden: Hoe kun je je praktisch inzetten voor je naasten? Juist de onderkant van de samenleving wordt het hardst getroffen door de coronacrisis, betoogde Paas. “Ik hoop dat de kerk tijdens corona daar was waar ze nodig was: bij voedselbanken, op ziekenzalen, in talloze vormen van barmhartigheid.”
Overigens prees de theoloog daarin de Nederlandse overheid, die in de coronacrisis probeert de sterkeren in te dammen om de zwakkeren te beschermen. “Zo ziet de christelijke samenleving eruit: de sterkeren offeren zich op ten gunste van de zwakken. Misschien is dit wel de doorwerking van de christelijke cultuur.”

Reageer op dit artikel