De woorden van Vaclav Havel 25 jaar na dato

ill860
Leendert en Nelleke Wolters | Plaatsingsdatum: 26 november 2014 | TsjechiĆ«

‘Ik heb het gevoel dat we na twintig jaar tijdloosheid de draad van de geschiedenis van ons land weer oppakken’. Woorden die Vaclav Havel op 22 november 1989 uitsprak, in een toespraak gericht aan demonstranten op Vaclavske Namesti (Wenceslasplein).

Vijf dagen daarvoor, op 17 november, sloeg de oproerpolitie een vreedzame herdenkingsmars bruut uiteen. Dit incident was het begin van de Fluwelen Revolutie, in het kielzog van de val van de Berlijnse muur. Protesten kwamen op gang en er werd geroepen om een dialoog met de Communistische Partij.
 
Op 20 november was er wederom een grote studentendemonstratie, en werd het Burgerforum opgericht door onder andere Vaclav Havel. En als leider van het Burgerforum sprak hij bovenstaande woorden uit. Hij verwees hiermee naar de Praagse Lente in 1968, toen geprobeerd werd het regime een wat gematigder richting op te sturen. Dat mislukte uiteindelijk doordat de Russen met tanks het land binnenvielen, om te voorkomen dat het virus van verandering zou overwaaien naar de andere communistische landen.
 
Maar deze keer was er geen redden meer aan voor de communisten. De beweging, ingezet op 17 november 1989, leidde onherroepelijk naar het einde van het communisme. Vaclav Havel werd door het parlement verkozen tot president van Tsjecho-Slowakije.

 

Soep

Elk jaar op 17 november, wordt hier in Tsjechië het begin van het einde van het communisme gevierd. Dit jaar was dat wat grootser aangepakt omdat het precies 25 jaar geleden was. De kerk die wij bezoeken, heeft als traditie om op deze datum gulašsoep uit te delen aan daklozen. In de week voorafgaand aan de 17e november wordt er geflyerd, en elk jaar komen er een beetje meer mensen op de soep af.
 
Wij wilden graag meedoen met dit initiatief, maar we begrepen ook wel dat we gulaš koken misschien maar beter aan de Tsjechen zelf over konden laten, en we besloten onze eigen nationale schat te introduceren. Dit jaar konden de Praagse daklozen kennismaken met Hollandse snert. Soepliefhebbers als de Tsjechen zijn, konden ze het wel waarderen.
 
Elders in de stad werd eten voor heel andere doeleinden ingezet. Op Vaclavske Namesti was een herdenking die bijgewoond werd door Milos Zeman, de huidige Tsjechische president, en door de presidenten van Duitsland, Hongarije, Polen en Slowakije. Wat een viering van 25 jaar vrijheid had moeten zijn, leek meer op een opstand tegen de huidige president uit te draaien.
 
Zeman steunt Rusland in het huidige conflict in Oekraïne en dat kunnen veel Tsjechen niet plaatsen. Banden met Rusland aanhalen, is wel het laatste waar ze op zitten wachten, nadat ze 25 jaar geleden bevrijd zijn van het Russische communistische juk. Zeman werd bekogeld met eieren, tomaten en sandwiches. De Duitse president kreeg per ongeluk ook een ei tegen zijn hoofd.

 

Op schoot

,,Ik ben niet bang voor jullie!” was Zemans antwoord aan de meute. ,,Vijfentwintig jaar geleden was het gevaarlijk om de straat op te gaan. Daar was moed voor nodig. Ik was hier toen, als een van de demonstranten. Het is laf van jullie, om ons nu hier met eieren te komen bekogelen.”
 
De menigte schreeuwde Zeman toe dat hij zich moest schamen! En dat hij af moet treden! Duizenden protesteerders zwaaiden op hetzelfde moment met een rode kaart, 
om hun ongenoegen met Zemans steun voor Rusland, en de wens tot zijn aftreden kracht bij te zetten. Anderen droegen spandoeken met de tekst: ‘We willen geen Russische kolonie zijn!’
 
President Zeman die anno 2014 bij Rusland op schoot kruipt. De ironie druipt er vanaf. ‘Ik heb het gevoel dat we na 25 jaar tijdloosheid de draad van de geschiedenis van ons land weer oppakken.’


Deze column verscheen eerder in het Friesch Dagblad.






 

Reageer op dit artikel

Geen Facebook? Reageer dan hier.