Lees meer » Jaarthema
2016-2017

Dilemma

ill860
Rieneke en Gert van de Pol | Plaatsingsdatum: 20 oktober 2017 | Malawi

Aan het eind van de middag word ik gebeld door mijn collega: of ik met haar mee wil gaan. Een patiënt die onder de ‘palliatieve zorg’ valt – hij kan niet meer genezen – moet met spoed bezocht worden. Het gaat om iemand met grote wonden, zo vertelt ze.

Geen ambu, dus roeien met de riemen die je hebt

Omdat er geen ambulance beschikbaar is, regelen we een taxi. Bij de patiënt aangekomen treffen we een apathische, totaal bedlegerige man aan. De patiënt (een voormalig onderwijzer) verblijft al maanden in huis bij zijn broer, die predikant is en die we wel kennen.
Het was allemaal begonnen met flinke obstipatie. Daardoor was hij op bed komen te liggen en na verloop van tijd ontstonden er doorligwonden. Hij was al in diverse privé-ziekenhuizen behandeld, maar het mocht allemaal niet baten. Toen ze ons de wonden lieten zien, wisten we niet wat we zagen: enorm grote wonden, waar je zó je vuist in zou kunnen steken.
Het is al gauw duidelijk, dat hij naar het ziekenhuis moet. Dood weefsel zal verwijderd moeten worden en de wonden schoongemaakt. Dat zal wel op de operatiekamer moeten gebeuren.
Even later staat er een open pick-up truck voor hem klaar. Ideaal is dat niet, maar het enige dat zo snel geregeld kon worden. We tillen de man er met matras en al in en zetten koers richting ziekenhuis: wij voorin naast de chauffeur en de patiënt in de achterbak, met zijn beide vrouwen naast zich.

Niet langer in de watten

In het ziekenhuis worden de wonden behandeld op de operatiekamer. We moedigen ondertussen zijn twee vrouwen aan om hem straks zoveel mogelijk te activeren: laat hem weer zelf eten en drinken, laat hem oefeningen doen om zijn spieren te versterken. We beseffen dat we daarmee heel wat van hen vragen, want tot nu toe hebben ze een heel ander beleid. Allebei hebben ze de afgelopen weken erg hun best gedaan om hun zieke man in de watten te leggen, want hij was per slot van rekening ziek. Met als gevolg dat hij zich heerlijk liet verwennen en zijn bed niet meer uit kwam. Op den duur natuurlijk funest! Maar tja, dat gevaar loop je als je twee vrouwen hebt, die allebei hun uiterste best doen om zijn favoriet te zijn of te worden…
Het is vrijdagmiddag, anderhalve week later. Als ik hem in het ziekenhuis bezoek is hij zienderogen opgeknapt. Zeker, hij heeft nog een hele weg te gaan, maar hij is duidelijk uit zijn apathische houding gekomen. Hij zit voor het eerst weer op een stoel en met hulp van een looprekje heeft hij zelfs al weer enkele stappen gezet. Ook de wonden zijn een stuk verbeterd. Blijkbaar is bij zijn twee vrouwen de boodschap overgekomen: dat ze hem het beste helpen door hem zoveel mogelijk zelf te laten doen en tot activiteit te stimuleren. Zo’n resultaat boek je niet elke dag, dus we zijn er blij mee.

Door een kritieke situatie heen

Enkele dagen later – het is inmiddels maandag – krijg ik te horen, dat hij zienderogen achteruit gaat. Hij is in coma geraakt en voor zijn leven wordt gevreesd. Ik weet niet wat ik hoor. Hoe is dat toch mogelijk? Wat is er gebeurd? Er is niemand die het weet.
Toch ontwaakt hij de dagen daarna uit zijn coma en hij knapt zowaar langzaam maar zeker weer op. Maken we hier een wonder mee?

Het wonder verklaard

Als ik de volgende dag bij de overdracht ben, krijgen we een relaas te horen dat veel verklaart. Een van de Clinical Officers vertelt dat hij bij deze patiënt in het weekend een fout heeft gemaakt in de dosering van de morfine. Hij had sterke, vloeibare morfine aangezien voor een lichtere variant. Dus had de man een overdosis aan morfine gekregen, waardoor hij in coma was geraakt en opnieuw flinke obstipatie kreeg. Ik ben er wel even stil van. De fout had zomaar de dood tot gevolg kunnen hebben. Aan de andere kant: gelukkig dat hij de fout eerlijk toegeeft…

Dat begrijpen ze niet

Ondertussen besef ik, dat zo’n fout in Nederland nog wel een staartje zou krijgen. Welk gevolg geven ze hier in het ziekenhuis aan deze fout? Als ik later op de dag alleen ben met de desbetreffende Clinical Officer en de matron (hoofd verzorging), vraag ik hen er zo onbevangen mogelijk naar: “Hoe doen jullie dat in Malawi eigenlijk in zo’n geval? Vertellen jullie bijvoorbeeld aan de patiënt en de familie wat er gebeurd is?” Op die laatste vraag is het antwoord duidelijk: nee. “Dat zullen ze toch niet begrijpen”, is de argumentatie die ze naar voren brengen. “We hebben anders wel een probleem”, breng ik daarop in. “Ik heb gemerkt dat de familie door de nieuwe verstopping is gaan denken dat er wel een gezwel in de darmen moet zitten. Die gedachte moeten we toch bij hen wegnemen? Is het niet beter om het maar gewoon eerlijk te vertellen?” Maar het antwoord blijft nee. “Misschien dat je dat in Nederland aan mensen kunt uitleggen, maar hier niet. In Nederland heeft iedereen gestudeerd, maar dat is hier niet zo.” Ik zeg het niet, maar denk het natuurlijk wel: pffff, wat een nonsens! De man is zelf onderwijzer, zijn broer is predikant – en je zou dit niet kunnen uitleggen? Dit lijkt me geen kwestie van kunnen, maar van willen…

Mondje dicht?

Ondertussen zit ik wel met een dilemma: wat ga ik doen als ik de familie spreek? Ga ik gewoon vertellen wat ik weet: dat hij teveel morfine heeft gehad en er ten gevolge daarvan opnieuw een verstopping is opgetreden? Of doe ik alsof mijn neus bloedt, blijf ik kwasi-verwonderd doen over de “onverklaarbare” terugval die toen optrad? Laat ik de patiënt en zijn familie met de gedachte zitten, dat hij met een gezwel in de darmen rondloopt, en dat er elk moment een nieuwe verstopping kan optreden? Of kan ik die gedachte wegnemen zonder openheid te betrachten over wat er is gebeurd? Hoe blijf ik integer, in het spoor van Jezus en trouw aan de patiënt en zijn familie zonder als een olifant door de Malawische porseleinkast te gaan?
Wie het weet, mag het zeggen…

Reageer op dit artikel

Geen Facebook? Reageer dan hier.

  • linda fischer

    24 oktober 2017, 01:23

    Openheid geven met een integere houding die je in vertrouwen mag ontvangen met de juiste woorden en Liefde . God Zegen