Duivels dilemma

ill860
Kees en Claudia Geluk | Plaatsingsdatum: 31 maart 2020 | Costa Rica

Mijn zwager die in Oeganda woont, stuurde onlangs een bericht door op WhatsApp. Een reactie op de maatregelen die daar genomen worden. Er worden maatregelen uit Europa overgenomen om het coronavirus te beheersen. In Europa hebben veel mensen nog wel wat spaarcentjes om een paar weken in quarantaine te gaan. Maar in Oeganda is een dag niet gewerkt een dag niet gegeten. Als het verboden wordt om te werken, dwing je de mensen in de criminaliteit om aan eten te komen. In Costa Rica is het niet anders. De bovenlaag van de bevolking redt het wel. Maar veel mensen maken zich grote zorgen.

Costa Rica en Oeganda doen tenminste iets. In Nicaragua is er lange tijd niets gedaan. Het regime organiseerde zelfs een “mars voor de liefde in de tijd van het coronavirus”. Alsof men er bewust op uit is de bevolking te infecteren. Bizar gewoon.

In deze dagen van het coronavirus steken veel christenen elkaar een hart onder de riem door Psalm 91 te delen. De psalm waar gesproken wordt over Gods bescherming in gevaren. Iets wat we nu absoluut kunnen gebruiken.

De huidige situatie maakt begrijpelijk waarom het fata morgana van de verzoeking in de woestijn (Lukas 4:1-13) zo aantrekkelijk is. Het verhaal waar Jezus in quarantaine is. Veertig dagen en nachten in afzondering in de woestijn. Hij wordt verzocht. De duivel komt met een programma voor Jezus’ Koninkrijk. En het is werkelijk aantrekkelijk: stel je nu toch even voor, dat Jezus in Oeganda (en zoveel landen meer) de stenen in brood zou veranderen! Of dat Hij alle koninkrijken op aarde onder zijn hoede zou hebben, dat Hij in Nicaragua de kar zou trekken, in plaats van de huidige president. En dat Hij ons die bescherming zou bieden tegen welk gevaar dan ook. Vooral tegen dat verschrikkelijke virus. Wat nu als Jezus de problemen van brood, macht en veiligheid voor eens en voor altijd zou oplossen? Fantastisch toch?

Lucas vertelt over de verzoeking in de woestijn in een serie teksten die gaat over de identiteit van Jezus. Het begint met de doop van Jezus. De hemel gaat open, de Geest verschijnt in de gedaante van een duif. Er klinkt een stem uit de hemel: “U bent Mijn geliefde Zoon, in U heb Ik Mijn welbehagen!” (Lukas 3:22b). In de verzoeking in de woestijn gaat het ook om de identiteit van Jezus als Messias. Maar dat moet nu bewezen worden, het wordt ter discussie gesteld: “Als U Gods Zoon bent, zeg dan tegen deze steen dat hij brood wordt.” (Lukas 4:3b). Prima dat Jezus Gods Zoon is, maar dan wel volgens het voorgestelde plan. De stenen hoeven dus niet alleen in brood veranderd te worden om Jezus’ honger te stillen, maar vooral ook om voor eens en voor altijd het broodprobleem op te lossen. De wereldmacht in Jezus’ handen: een prachtige deal toch? Afgezien dan van die knieval voor de duivel. En tenslotte die veiligheid van Psalm 91, dat zou Jezus toch ongelooflijk aantrekkelijk maken?

Jezus wijst het voorstel af. Hij weerstaat de verzoeking. Maar wat is nu eigenlijk precies het probleem? In het verhaal dat volgt op de verzoeking in de woestijn, laat Jezus de eerste tipjes van de sluier van zijn programma afvallen: “De Geest van de Heere is op Mij, omdat Hij Mij gezalfd heeft; Hij heeft Mij gezonden om aan armen het Evangelie te verkondigen, om te genezen wie gebroken van hart zijn, om aan gevangenen vrijlating te prediken en aan blinden het gezichtsvermogen, om verslagenen weg te zenden in vrijheid, om het jaar van het welbehagen van de Heere te prediken.” (Lukas 4:18-19). Geen taal van macht, maar zwakte. En zo gaat het in heel het evangelie van Lukas door.

Jezus gaat anders om met het broodprobleem: “Geeft u hun te eten” (Lukas 9:13). Jezus deelt liever de vijf broodjes en twee visjes van zijn discipelen dan dat hij stenen in brood verandert. Hij schakelt mensen in. Mensen die het kleine beetje dat ze maar hebben ook nog eens moeten gaan delen.

In plaats van te streven naar de wereldmacht, loopt de weg van Jezus naar de dood. Onder verantwoordelijkheid van de vertegenwoordiger van de wereldmacht van die dagen: Pilatus (Lukas 23).
En in plaats van de comfortabel ingeschatte veiligheid van Psalm 91, is er een reactie van onmacht, als bij het kruis opnieuw de stem van de verzoeking klinkt “Als U de Koning van de Joden bent, verlos dan Uzelf.” (Lukas 23:37b)

In de verzoeking in de woestijn staat Jezus voor de keuze tussen twee programma’s: enerzijds het aantrekkelijke programma dat de duivel voorstelt. Een programma van macht en van oplossingen. Anderzijds het misschien veel minder aantrekkelijke programma van zwakte en van lijden. Maar ook van verlossing. Verlossing van je angst en egoïsme, waardoor je het gaat durven om je broodjes en visjes te delen in plaats van voor jezelf te houden. Of zelfs je beademingsapparaat afstaan, zoals die priester in Italië. Verlossing van het vooroordeel dat het Koninkrijk van God alleen zichtbaar kan worden als we daarvoor voldoende geld en macht hebben. Verlossing van het verlangen om als lieveling van God voor het lijden gespaard te worden. Vertrouwen dat juist in het lijden iets zichtbaar wordt van God. Niet een make-over van deze wereld, maar vertrouwen dat de weg naar het kruis ook de weg naar de opstanding is. Verlossing maakt je open naar God en naar de ander. Niet via de route van de controle, maar van de overgave. Overgave aan Hem die de weg van de overgave tot het einde is gegaan.

Na de opstanding gaat Jezus niet alsnog stenen in brood veranderen. Het is niet zo dat het probleem van het programma van de duivel een kwestie van tijdigheid was, dat dit bewaard moest worden tot na de opstanding. Nee, Jezus wordt herkend als de Opgestane, als hij brood neemt, zegent, breekt en deelt (Lucas 24:30). Zelfs als Opgestane is hij ons nabij in gebrokenheid.

Wellicht wordt dit straks ook de uitdaging voor de kerk in Costa Rica: om onze broodjes en visjes door Jezus te laten nemen, zegenen, breken en delen. En dan te vertrouwen dat delen vermenigvuldigen wordt. Ook als we even niet komen aan vijf broodjes of twee visjes en die hard genoeg voor onszelf nodig hebben.
(afbeelding: www.LumoProject.com)

Reageer op dit artikel

Geen Facebook? Reageer dan hier.