Gele hesjes en de verloren gemeenschap

ill860
Leendert en Nelleke Wolters | Plaatsingsdatum: 27 juni 2019 | TsjechiĆ«

Kort geleden luisterde ik naar een Podcast over de Gele Hesjes in Frankrijk. Een journaliste deed verslag van de rotonde in Reims, waar zij sinds november dagelijks protesteren. Terwijl het regende, kwam de groep schuilen in een kleine houten keet, die zij beschreef als een ‘Franse microkosmos’, met koffie, gebak en heel veel vriendschap. Een woonkamer met gemeenschap.

Hélène, één van de demonstranten, vertelde dat zij een gevoel van opluchting had, toen ze ontdekte dat er meer mensen waren in de stad, die net als zij worstelden met het leven.[1]
 

Ik luisterde naar dit verhaal op de terugweg van de jaarlijkse conferentie van de Europese Evangelische Alliantie, waar dit jaar het thema veiligheid centraal stond. Eén van de sprekers (per video), Beatrice de Graaf, maakt rond dit thema onderscheid tussen ‘securitas’ – het vertrouwen dat wereldlijke leiders veiligheid garanderen, en ‘certitudo’ – je veilig weten in Gods genade. In dat opzicht leven we in een wonderlijk tijdperk. In de hedendaagse seculariteit worden mensen volledig teruggeworpen op ‘securitas’. En dat terwijl we het gevoel hebben dat onze landen steeds onveiliger worden. Angst is het gevolg.

De Here Jezus geeft ons wat dit betreft geen bemoedigende boodschap: “In de wereld zult u verdrukking hebben…” (Joh. 16:33 – het woord verdrukking kun je ook vertalen met stress). Veiligheid (in de zin van securitas) is dus een illusie, die we sinds de tweede wereldoorlog zijn gaan koesteren. En die steeds meer onder druk komt te staan. Of het nu de onrust op de financiële markten is die ons onrustig maakt, vluchtelingenstromen, of de dreiging van geweld… in het licht van Jezus’ woorden mag het ons eigenlijk niet verrassen.[2] Maar we moeten ons niet bang laten maken, want Jezus vervolgt “heb goede moed: Ik heb de wereld overwonnen”. We mogen ons veilig weten bij Hem: certitudo.
 
En op de terugweg was er dus het verhaal van de Gele hesjes in Frankrijk. De verhalen die de reporter bracht, werden gekenmerkt door thema’s als onzekerheid en stress over dagelijkse dingen zoals school, voedsel en kleding; angst voor ontwikkelingen in Europa en de wereld, stromen vluchtelingen die banen stelen of een gewelddadige Islam preken.

Maar dwars door die angst en stress heen klonk ook een verhaal van troost. Al demonstrerend op de rotonde van Reims hadden Hélène en haar gezin als het ware een nieuwe gemeenschap gevormd. Een gemeenschap waarin men elkaar steunt en het leven met elkaar deelt. Een gemeenschap die gekenmerkt wordt door normen en waarden, en die een eigen ‘boodschap’ verkondigt aan wie het maar wil horen (of niet): het verlangen naar een betere toekomst.
 
In Tsjechië was afgelopen zondag de grootste demonstratie sinds de val van het communisme. En dat nadat amper drie weken geleden dat record al was gesneuveld. Een massa van 250.000 mensen die verlangen naar nieuw moreel leiderschap. En tegen een (politieke) cultuur die draait om het ‘ik’. Het ‘ik’ van de premier die vooral zijn eigen portemonnee dient, en niet het land. Het ‘ik’ van een ieder die alleen maar aan zichzelf denkt. In een recordtijd is deze beweging ook aan uit uitgroeien tot een massale gemeenschap.
 
Ik vraag me af hoeveel mensen eigenlijk niet leven als Hélène… zonder te weten ‘dat ze niet de enigen zijn’. Individualisme en eenzaamheid maken mensen misschien wel banger dan datgene waar ze zeggen angst voor te hebben. Dat moet de kerk een spiegel voorhouden.

Want we zullen opnieuw de waarde van gemeenschappen moeten ontdekken en gaan vormgeven. Te vaak verwarren we in de kerk het woord ‘gemeente’ voor ‘gemeenschap’. Samen komen in hetzelfde gebouw en luisteren naar één preek maakt ons nog geen gemeenschap. Want “Gemeenschappelijk leven is datgene wat de identiteitsvormende grenzen van individuen afbreekt, wat hen blootstelt aan verandering door anderen…”.[3]

De gemeenschap die ontstaat rond een kampvuur op een rotonde in Reims, een gemeenschap van mensen die elkaar een jaar geleden niet kenden, en de gemeenschap van de demonstranten in Praag leren ons iets. Dat we op zoek moeten naar nieuwe vormen van gemeenschappelijk leven. Waarin we als gelovigen wérkelijk ontdekken dat we niet de enigen zijn. Maar ook gemeenschappen die open staan voor anderen en andersdenkenden. Juist in het gemeenschappelijk leven van en met Christenen word je blootgesteld aan verandering door het Evangelie!
 
 

[1] Hélène en haar gezin moeten rondkomen van een klein inkomen en zien weinig toekomst voor hun kinderen. In de Podcast vertelt ze hierover: https://www.nytimes.com/2019/06/11/podcasts/the-daily/france-yellow-vests-macron.html?showTranscript=1.

[2] Johannes 16 behoort tot Jezus’ ‘Rede in de Bovenzaal’, waarin Hij zich nadrukkelijk richt tot zijn discipelen, (als) de toekomstige kerk. De voorbeelden die ik in deze alinea geef zijn echter stressfactoren die de hele maatschappij aangaan. Toch merk ik dat veel gelovigen juist ook angst hebben voor deze veranderingen in onze wereld. In de tweede plaats leidt de angst voor religieus geweld bijvoorbeeld ook tot inperking van religieuze vrijheden. Terecht maken veel Christenen zich daarover zorgen.

[3] Roberto Esposito, Immunitas, the Protection and Negation of Life, 22.
 

Reageer op dit artikel

Geen Facebook? Reageer dan hier.