Honger en fraude

ill860
Rik en Caroline Mager | Plaatsingsdatum: 20 juni 2020 | Rwanda

“Dertien vrouwen zijn opgepakt vanwege fraude.” Gisterochtend kregen we een lijst met namen van vrouwen bij ons uit de buurt via WhatsApp doorgestuurd. Ook stond erbij vermeld waar ze wonen, hun leeftijd en welke fout ze hadden begaan. De vrouwen waren tussen de 12 en 47 jaar oud. Wat bleek? Ze waren de grens overgestoken naar de DR Congo om tomatenpuree en olie te halen.
 
Aan deze producten is de afgelopen tijd een tekort ontstaan. Transporten zijn drastisch verminderd en de prijzen zijn flink gestegen. Kostte een klein blikje tomatenpuree eerst nog 180 RWF, vorige week lag de prijs op 300 RWF per stuk. Samen met ui, wortel, groene paprika en maggiblokjes, is tomatenpuree een van de grote smaakmakers van de Rwandese keuken. Maar met deze prijsstijging, is het ineens een luxeproduct geworden: onbetaalbaar voor het grote publiek.
 
In Bukavu, de miljoenenstad aan de overkant van de Rusizi-rivier die Rwanda scheidt van de DRC, is de coronauitbraak niet onder controle. Van ruim honderd mensen is bekend dat ze besmet zijn met het virus. En ook van de gevallen die bij ons worden gevonden, wordt gezegd dat de oorzaak in Bukavu ligt. We horen de laatste tijd niet zulke goede berichten. 28 mei is er een lockdown afgekondigd in de stad. Maar na 3 dagen gingen mensen toch weer de straat op en hervatten ze hun leven, omdat ze honger kregen. En afgelopen week werd bekend dat er demonstraties waren in de buurt van een behandelcentrum voor COVID-19 patiënten. Daarbij werden stenen door de ruit gegooid. De patiënten wilden niet blijven en zijn naar huis vertrokken. De gevolgen daarvan in de overbevolkte stad kun je voorspellen. Een reden des te meer voor de Rwandese overheid om de lockdown in het Rusizi-district te verlengen.
 
Maar de vrouwen die zijn opgepakt, komen uit slechts 2 cells (vergelijk het met een woonwijk), waar mensen volledig afhankelijk zijn van handel over de grens. En al meer dan 3 maanden is de grens dicht en zitten deze mensen, net als wij, in lockdown. Het gevolg? Illegaal grensverkeer en smokkel.
 
Want wat betekent een lockdown eigenlijk in Rwanda? En vooral: wat is er aan de hand in Cyangugu? Eigenlijk moeten we dan eerst even de geografie uitleggen. Cyangugu is de regio waar we werken. Maar eigenlijk is dit een oude naam. De diocese van Cyangugu omvat twee districten: Rusizi (rood op het kaartje) en Nyamasheke (oranje). Tijdens de eerste lockdown mocht niemand reizen. Van 4-30 mei werd alles langzaam opengegooid en mochten we binnen de Westelijke Provincie (lichtroze) reizen. Maar vanaf 1 juni mag niemand het Rusizi-district meer in of uit. Alleen cargo wordt toegelaten, maar is drastisch verminderd. Maar de winkels en de markt waren nog allemaal open, en binnen het district konden we ons werk doen. Helaas waren de kerken die in Nyamasheke district liggen wel onbereikbaar.

Vanaf 4 juni zijn een aantal sectoren (oranje omlijnd) binnen het Rusizi-district in total lockdown geplaatst, waaronder Kamembe sector (rood omlijnd), waar wij wonen. En we merken een groot verschil tussen lockdown en total lockdown. Om ervoor te zorgen dat de tweede total lockdown gehandhaafd wordt, heeft de Rwandese overheid alle politiemensen in de sectoren die in total lockdown zitten vervangen door anderen, veelal vanuit Kigali. Dat valt op! Waar we eerst nog door mochten rijden omdat de politie geen Engels sprak, worden wij nu ook aangehouden.
 
Er gelden strenge regels. Openbaar vervoer is uiteraard niet mogelijk. Om te voorkomen dat mensen met een boot oversteken naar de DRC, mag er niet gevist, gevaren of zelfs gezwommen worden in het Kivumeer. In principe mag je alleen de straat op om eten te halen, of voor gezondheidszorg. Er zijn geen supermarkten zoals in Nederland. Je haalt eten bij kleine kruideniertjes (denk aan de oudhollandse kruidenier) en verse groenten haal je op de markt. De eerste twee dagen van de tweede total lockdown, was de markt gesloten. En nog steeds is het rustig op de markt. Veel winkels zijn regelmatig gesloten, omdat de uitbaters onderweg naar hun zaak worden tegengehouden. Winkels waar je ijzerwaren, batterijen, telefoons, keukengerei, kleding of cosmeticaproducten (waaronder shampoo en bodylotion) kunt kopen, zijn helemaal gesloten. En om 3 uur ’s middags gaat alles dicht en moet iedereen naar huis.
 
In die situatie zitten we nu al ruim drie maanden, met een korte tussenpauze van drie weken waarin er iets meer mogelijk was. Probeer je eens voor te stellen dat je al drie maanden geen salaris krijgt en geen WW. En een spaarrekening waarop je kunt teren heb je niet. Wat zou jij doen in die situatie?
 
De vrouwen zijn uit voorzorg twee weken in quarantaine geplaatst en worden ze getest op het virus. Testen ze positief? Dan worden ze overgeplaatst naar een behandelcentrum en wordt de rest van hun familie en iedereen met wie ze in contact zijn geweest in de afgelopen 14 dagen ook in quarantaine geplaatst. De overheid heeft daarvoor speciale locaties ingericht, veelal in scholen. Als na twee weken blijkt dat ze niet besmet zijn met het virus, mogen ze weer naar huis. Daarna start het waarschijnlijk weer van voor af aan. Want: vandaag verlies je, morgen win je. En tot die tijd hebben ze in ieder geval te eten in de quarantainecentra.

Reageer op dit artikel