Je geld of je leven...

ill860
Willem en Joanne Folmer | Plaatsingsdatum: 1 december 2018 | Democratische Republiek Congo

In ons ziekenhuis geldt het gezegde ‘je geld of je leven’ wel heel letterlijk. Namelijk: of betalen of geen behandeling. Er is geen enkele steun vanuit de overheid, alle inkomsten komen vanuit de individuele patiënt. Na de ziekenhuisronde moeten de patiënten met hun status is langs de kas om hun medicatie voor die dag te betalen. Geen geld… geen medicatie. Gelukkig zijn we daarin duidelijk een christelijk ziekenhuis; lang niet zo strikt als gewone overheidsziekenhuizen. Daar laten ze moeder en kind op de stoep doodbloeden als er geen geld is om de keizersnede te betalen. Maar als we alleen maar Sinterklaas spelen, dan krijgen de patiënten daar snel lucht van en kan het ziekenhuis binnen enkele maanden dicht vanwege faillissement. Het is op de directievergaderingen een terugkerende discussie: wat te doen met mensen die niet betalen. Op dit moment is de regel: als een patiënt drie dagen niet betaald heeft, stoppen we de niet hoog noodzakelijke medicatie. En met name de pijnstillers. Met als idee: het ziekenhuis voelt het in de portemonnee en de patiënt in z’n lijf. 

Na ontslag hebben we altijd patiënten die nog weken in het ziekenhuis liggen omdat hun rekening nog niet is betaald. Na drie dagen wordt hun laken afgenomen en als er een nieuwe patiënt hun bed nodig heeft, moeten ze op de grond slapen. Pas als echt duidelijk is dat er niets meer uit de patiënt z’n portemonnee te halen valt, mag hij naar huis. De meeste patiënten proberen dan ook duidelijk te laten zien dat er bij hen niets te halen valt. Eerder was er nog volop familie maar als hij hun rekening moet betalen, blijkt hij opeens alleen op de wereld. Het is heel lastig om hierin de echt straatarme en behoeftige patiënt van de ik-probeer-eronder-uit-te-komen patiënt te scheiden. En daarom moeten we ook als barmhartig ziekenhuis (dat proberen we te zijn) streng zijn. Verpleegkundigen spreken er ons regelmatig corrigerend op aan: ‘de patiënten zeggen allemaal tegen elkaar dat ze hier gratis zorg krijgen omdat de mzungu de schuld toch wel kwijtscheldt’. Daarom proberen wij ons persoonlijk zo ver mogelijk van de financiën vandaan te houden. 
 
Soms is dat heel lastig. We hebben een patiënt met HIV en Tuberculose. Het duurt vaak twee weken voordat de tuberculose medicatie aanslaat. Ondertussen zit hij in ademnood en kan slechts enkele woorden spreken voordat hij weer adem moet halen. Dat is ook objectief te meten met een saturatiemeter; 70%, terwijl de normaalwaarde boven de 90% ligt. We hebben een zuurfstofconcentrator waardoor hij een stuk verlichting krijgt en bovendien zijn energie spaart en daardoor meer kans op genezing heeft. Alleen, het is regentijd en de solarbatterijen zijn vaak leeg. Als we de zuurstofconcentrator heel de dag op de zonnepanelen aansluiten dan heeft het hele ziekenhuis geen elektriciteit meer. Dus is er een aparte generator nodig, met name voor de nachten. Maar dat kost zo’n vijf liter benzine per nacht, oftewel zo’n zeven dollar. De patiënt zelf heeft niets. Het ziekenhuis geeft het misschien voor een nacht, maar kan daar ook niet mee door gaan. Wij hebben nu af en toe wat gegeven. Wat wil zeggen dat hij overdag regelmatig zuurstof heeft en ongeveer om de nacht ernstig kortademig is. En dat gaat zo’n drie weken door. Een dilemma: als je benzine gaat geven als ziekenhuis ben je zo failliet. Als wij het persoonlijk geven, rekenen alle patiënten op onze steun en riskeer je dat de familie helemaal achteroverleunt, en wat als we er niet zijn... Dan maar kortademig en een fors grotere kans op overlijden?


Meisje wat meer dan drie maanden in het ziekenhuis lag met een botbreuk en infectie. Economisch betekend dat voor de familie elke dag kosten voor opname, medicatie en operaties en moeder niet thuis en een dochter die niet kan bijdragen aan de huishouding. 

We kunnen honderden voorbeelden van zulke dilemma’s geven. Ze komen elke dag voor. Een patiënt die eigenlijk een buikoperatie nodig heeft om geen afgestorven darm te riskeren, maar die geen geld heeft om te betalen. Een moeder met een premature drieling die niet voldoende borstvoeding heeft (oa door ondervoeding), maar geen babymelk kan betalen. Een patiënt die voor een goede diagnosestelling een Röntgenfoto nodig heeft, maar deze niet kan betalen. Het is geen duurzame oplossing om deze dan maar allemaal te betalen of als ziekenhuis gratis te verrichten. 
 
De dilemma’s gaan niet alleen over geld of leven. Ook over tijd of leven. Moet ik vandaag de financiën gaan controleren of toch maar de zaalronde gaan doen? Ga ik proberen om het project af te ronden (wat nodig is voor het toekomt van het ziekenhuis) of die ernstige zieke patiënt aandacht geven.  Hoeveel rustige tijd gunnen we onszelf in de avonden? Meer vrije tijd kan letterlijk levens kosten. Bijvoorbeeld een baby die doodgeboren wordt doordat we de controle aan verpleging hebben overgelaten. Maar aan de andere kant ‘wie slecht met zichzelf omgaat; wie kan dan goed voor anderen zijn?’ Met pijnlijke ervaringen komen we erachter dat wat we zelf niet hebben ook niet kunnen geven aan anderen. Een waarschuwingssignaal dat ik te weinig afstand neem is als ik wel erg onvriendelijk word tegen de patiënten: ‘als je geen geld hebt voor het lab, ga je maar naar huis’ of ‘als je nog een keer je tuberculose behandeling stopt, moet je vooral niet hiernaartoe komen als je weer bijna dood gaat’. Dat is waarschijnlijk niet conform het beleidsplan van de GZB, maar komt helaas wel af en toe voor. 
 
Hoe behoudt je je compassie zonder te veel verantwoordelijkheid op je te nemen? We leren stapje voor stapje om hier wat beter mee om te gaan. Tenminste ‘beter’? Afstandelijker? Harder? Het niet te veel op je in te laten werken? Meer een soort ontspanning (dat zou het dan moeten worden) van je werk goed proberen te doen en dan weer los te laten. Medeleven zonder voor God te spelen of de verantwoordelijkheid van de patiënt over te nemen. Goed doen en dan weer verder lopen. We kunnen op beide punten nog veel leren. Bring Your healing (niet die van ons) to the nation, through our lives and through are hands’. 
 
PM: Zie youtube en onze facebook voor de uitvoering van dit lied op video.

Reageer op dit artikel

Geen Facebook? Reageer dan hier.

  • Dineke

    4 december 2018, 08:06

    Mooi geschreven... ja zo is het. Het blijft moeilijk. Veel wijsheid en zegen!
  • Lisanne

    4 december 2018, 09:23

    Wow wat een dilemma's! We bidden voor wijsheid en zegen op jullie werk. De hemel regeert!
  • Els

    10 december 2018, 08:56

    Wat vreselijk moeilijk is dit voor jullie. Ik word al boos terwijl ik het lees! Terwijl ik dit schrijf schiet het verhaal van de 10 meisjes me te binnen. Vijf waren wijs en 5 waren dwaas. Jezus laat hiermee zien dat ieder mens zijn eigen verantwoordelijkheid heeft. Het is zoals je schreef, Joanne, doe goed en loop verder. Sterkte!