Maria Lichtmis en pannenkoekengeluk

ill860
Webredactie  | Plaatsingsdatum: 16 februari 2018 

De afgelopen dagen werd er in Frankrijk volop pannenkoeken gegeten en waren pannenkoekenmix en potten Nutella in de aanbieding in diverse supermarkten. Dit alles in verband met het feest La Chandeleur, dat in Nederland ‘Maria Lichtmis’ wordt genoemd.
 
Na de heerlijke ‘Galette des rois’ van Driekoningen, was het afgelopen weekend tijd voor een nieuw eetfeestje: La Chandeleur. Dat komt van het woord ‘la chandelle’, wat kaars betekent. Dit feest staat in het teken van het licht. Maria Lichtmis is een katholiek feest dat op 2 februari wordt gevierd. Het herinnert de gelovigen aan het verhaal dat Jezus naar de tempel wordt gebracht om Hem aan Gods liefde en zorg toe te vertrouwen. Hij wordt daar herkend als de Messias die God beloofd had. Hiermee wordt de kersttijd, waarin we Jezus’ komst als Licht der wereld hebben gevierd, definitief afgesloten.
Letterlijk wordt de kerstverlichting verwijderd en de kerststal opgeruimd.
Simeon en Anna wachten Jezus op in de tempel. Ze zijn zich ervan bewust dat dit kind een belofte in zich draagt. Vol blijdschap zingt Simeon z’n lofzang: Jezus zal het Licht zijn dat voor alle volken straalt.

Van oudsher worden op dit feest de kaarsen gewijd aan het begin van de mis en volgt er een processie met kaarsen richting het altaar. Tijdens de mis blijven de kaarsen branden, zodat je echt van een ‘Lichtmis’ kan spreken.
Het joods-christelijke feest Chandeleur is veertig dagen na Kerst. Op die dag wordt de eerste kerkgang van de maagd Maria gevierd, nadat ze is bevallen van Jezus. De Joden vieren dit eerste kerkbezoek met een reinigingsceremonie. Volgens hun wetten geloofden ze dat een vrouw gedurende zeven dagen onrein was na de geboorte van een zoontje. Daarna moest ze nog 33 dagen wachten tot haar bloed gereinigd was. Gedurende deze periode mocht ze geen heilige plaats betreden. Na de geboorte van een meisje werd zelfs geloofd dat ze veertien dagen onrein was en werd haar bloed pas zuiver na 66 dagen! Om middernacht werden de kaarsen aangestoken als symbool voor de reiniging.
 
Van oorsprong is het katholieke ‘Maria Lichtmis’ echter een heidens feest. Al eeuwen terug vereerden de Romeinen hun godin Persephone (godin van het licht) tijdens Festa Cadelarum (feest van de kaarsen).
Terwijl de Kelten op 1 februari ‘imbolc’ vierden en de boeren hun landerijen doorkruisten met brandende fakkels in hun hand. Ze vroegen hun godin Brigid de aarde te reinigen en hoopten zo op een overvloedige oogst.
In de vijfde eeuw na Christus vormde paus Gélase de Eerste, deze heidense gewoonte om tot een christelijk feest. Hij droeg het feest op aan ‘het licht’ en de ‘reiniging van de maagd’. De fakkels werden ingeruild voor waskaarsen en kandelaars. Deze paus - die kerkvorst was tussen 1 maart 492 en 21 november 496 - had tevens de gewoonte om aan vermoeide pelgrims die in Rome aankwamen, pannenkoeken uit te delen. Pannenkoeken symboliseren vanwege hun goudgele kleur en ronde vorm de zon. De lengende dagen, het naderende voorjaar, het terugkerende licht.
Ook is het de tijd om weer graan te planten. En van graan maak je bloem en vervolgens pannenkoeken. Zo is het feest van 2 februari in Frankrijk verbonden met de naam La Chandeleur en met ‘pannenkoeken.’ Volgens bijgeloof brengt pannenkoeken eten met ‘Chandeleur’ geluk en rijkdom. Dat is reden genoeg om samen met buren en vrienden traditiegetrouw pannenkoeken te eten en samen het licht van de lente te verwelkomen en het ontvangen Licht uit te delen.
 
Harriëtte Smit werkt in Aix en Provence als landelijk jeugdwerker binnen de Union Eglisé Protestante Réformée Evangélique de France.
 
Deze column verscheen eerder in het Friesch Dagblad.

Reageer op dit artikel