Protestantse gastvrijheid op de route naar Santiago de Compostela

ill860
Webredactie  | Plaatsingsdatum: 5 augustus 2019 

In de pastorie van Le Mas d’Azil is het iedere morgen een gezellige drukte aan de ontbijttafel. Pelgrims van over heel de wereld overnachten in de kapel van deze protestantse gemeente. Ze schuiven graag aan tafel bij dominee Bernard Bordes.

Om kwart over zeven stappen er deze morgen acht pelgrims de pastorie binnen. Ze krijgen een hartelijk ‘bonjour’ en melden zich vervolgens met hun ‘carnet de pèlerin de Saint-Jacques’ (pelgrimspaspoort) aan het bureau van de predikant om de plaatselijke stempel te ontvangen. Het boekje toont dat het ‘echte’ pelgrims zijn, officieel onderweg naar Santiago de Compostela. Vol trots laten ze de prachtige reeds verworven stempels zien.



Voordat de pelgrims aan tafel gaan, wordt staande het pelgrimslied van Jean-Claude Bénazet  gezongen, dat een bemoediging is op de moeilijke momenten van de pelgrimsroute:

‘Tous les matins nous prenons le chemin,
Tous les matins nous allons plus loin.
Jour après jour, St Jacques nous appelle,  
C’est la voix de Compostelle. Ultreïa.
E sus eia Deus adjuva nos !‘  

(Iedere morgen gaan we op weg.
Iedere morgen gaan we verder.
Dag na dag, de heilige Jacob roept ons.
Dat is de stem van de Compostela, Ultreïa!

Regelmatig vraagt iemand naar de betekenis van het Ultreïa en van het E sus eia Deus  adjuvea nos! Ds. Bernard legt het als volgt uit: ‚,Help ons God, om altijd verder en hoger te gaan.” In dit refrein vinden we de twee dimensies van het pelgrimeren: de horizontale van het wezen dat vooruit gaat en de verticale die het mogelijk maakt om zich op te richten naar het hogere. Na het pelgrimslied spreekt ds. Bernard een gebed uit waarin hij persoonlijk bidt voor iedere pelgrim. Daarna start het ontbijt.





















Jacobsroute
De pelgrimsroute naar Santiago de Compostela, ook wel de Jacobsroute genoemd, trekt jaarlijks duizenden mensen. Ze lopen om te bewijzen, om te vergeten, om te accepteren. Onderweg hopen ze tot nieuwe inzichten te komen. De route leidt naar het graf van de apostel Jacobus in Spanje. Vroeger was dit een belangrijke verkeersas die van Noord-Spanje naar de Pyreneeën liep. Uit de verhalen van pelgrims blijkt dat het lopen van deze route voor veel mensen een speciale gebeurtenis in hun leven is. Soms zelfs een bepalende gebeurtenis. Gedurende een aantal weken word je teruggeworpen op een eenvoudig leven: lopen, eten en slapen. En dat heeft impact. Van de vele wegen die naar Compostela leiden, is de route van de Piémont Pyrénéen, die langs het dorp van dominee Bernard loopt, een tamelijk onbekende. Het is een prachtige bergcamino die van Narbonne Plage door het  gebied de l’Aude via Carcassonne, Lourdes en Oloron-Sainte Marie voert. Deze meest zuidelijke route wordt gekenmerkt door een rijkdom aan dorpjes en schoonheid van landschappen. Dankzij de kwaliteit van de overnachtingsplaatsen en de hartelijke ontvangsten voor de pelgrims, stijgt het aantal pelgrims op deze minder bekende route ieder jaar verder. Het is alweer even terug dat de het dorp van Le Mas d’Azil werd gevraagd om een pelgrimshalte te realiseren. In eerste instantie, en logisch, werd de katholieke  gemeenschap benaderd. Die gaf het verzoek echter terug, vanwege de al op leeftijd zijnde priester die met z’n twintig kerkjes in de wijde omgeving z’n handen vol heeft. Vervolgens werd de protestantse gemeente van ds. Bernard benaderd, die dit als een mooie missionaire mogelijkheid zag en daarom van harte op het verzoek is ingegaan. In 2011 is de berging van de kapel dusdanig verbouwd, dat ze een capaciteit heeft om zo’n twaalf pelgrims tegelijk te kunnen ontvangen. Ds. Bernard is een echte verbinder. Zo heeft hij met lokale restaurants afspraken gemaakt over een speciale lagere menuprijs voor de pelgrims. En de katholieke gemeenschap biedt financiële steun bij het onderhoud van het pelgrimsgebouw, een mooi voorbeeld van oecumenische samenwerking.

Verrast door de dominee
In Frankrijk is de kerk van Le Mas d’Azil één van de weinige protestantse plekken die pelgrims ontvangt. Ieder jaar passeren er zo’n driehonderd pelgrims van over de hele wereld, vooral in de periode tussen mei en oktober. Vaak zijn de pelgrims verrast om voor het eerst een dominee te ontmoeten. Ze zijn nieuwsgierig naar wat dat inhoudt, geregeld wordt ds. Bernard gevraagd naar de verschillen tussen katholieken en protestanten of stellen de pelgrims persoonlijke vragen. En sommigen blijven op zondagmorgen langer hangen om een kerkdienst mee te maken en samen te bidden. Bernard: ,,Als predikant kan ik naar hen  luisteren, hen soms voorzien van advies. Het ontvangen van de pelgrims is voor onze  gemeente een enorme missionaire uitdaging. Een kans om het evangelie uit te dragen en te delen. Het evangelie deelt zich allereerst door onze goede daden en door een kwaliteit van luisteren en het verwelkomen van de ander. En als ik de mogelijkheid heb, dan spreek ik over Jezus, over mijn hoop en geloof in Hem. De Heilige Geest doet de rest.” De christelijke gastvrijheid van deze protestantse gemeente gaat terug naar de elfde eeuw, toen de huidige kerk en pastorie van Le Mas d’Azil deel uitmaakten van een klooster van benedictijnse zusters – een kloostergemeenschap die bekend staat om haar onvoorwaardelijke gastvrijheid, met het motto ‘ontvang je gasten, alsof je Christus zelf ontvangt’. Bernard: ,,Die gastvrijheid proberen we vorm te geven door de pelgrims bij aankomst hartelijk te ontvangen, te zorgen voor een schone en goede slaapplek en hen welkom te heten aan de ontbijttafel in de pastorie.”


























Bijzondere ontmoeting
De verhalen van de pelgrims brengen zijn gemeente ook iets, meent Bernard: ,,Het verbreedt onze horizon en houdt ons ook de spiegel voor. Zo herinner ik me een bijzondere ontmoeting met twee pelgrims, beiden net afgestudeerd arts. De een was moslim, de ander christen. Ze wilden een gezamenlijke pelgrimage doen om zo hun studieresultaat te markeren. Een reis naar Mekka of Jeruzalem viel af gezien hun verschillende  geloofsachtergrond. De pelgrimsroute naar Compostela bood de ruimte van gezamenlijke pelgrimage. En daarmee wilden ze laten zien dat vrede tussen verschillende geloven mogelijk is.” Ook een nadere ontmoeting heeft hem geraakt: ,,Op een stormachtige en  regenachtige avond in november arriveerde een ruig uitziende en doorweekte pelgrim. Ik heb hem slecht ontvangen, omdat ik op het punt stond te vertrekken naar een kerkvergadering… Toen ik weer thuis kwam, zag ik zijn gezicht…hij leek op Christus, zoals we die zien in films.” In het gesprek dat volgde, vertelde de pelgrim dat hij theologie doceerde in Portugal, zonder predikant te zijn. ,,Zijn gezicht en zijn echte christelijke houding zijn me bijgebleven. Een leerzame les in gastvrijheid voor mij.”

Harriëtte Smit is GZB-zendingswerker in Frankrijk en landelijk jeugdwerkadviseur bij de Unepref-kerk en woont in Aix-en-Provence.

Dit artikel verscheen in Friesch Dagblad op 26 juli 2019.

Reageer op dit artikel