Zaadjes van verwachting

ill860
Webredactie  | Plaatsingsdatum: 4 december 2017 

We gaan weer richting Kerst. In Frankrijk is het de gewoonte om op 4 december, de naamdag van de Heilige Barbara, met de kerstvoorbereidingen te beginnen. Het planten van zaadjes hoort daarbij.
 
Op verschillende pleinen in de stad Aix-en-Provence zie je ze tegen vijven ’s middags verschijnen. Dametjes die illegaal een tafeltje opklappen en er een kerstkleedje overheen leggen met daarop zakjes graan en linzen. Ze zijn te koop voor één euro, waarmee je een goed doel steunt. Regelmatig klinkt de slogan Blé bien germé,c’est la prospérité pour toute l’année!: graan dat goed bloeit, brengt voorspoed voor het hele jaar. Fransen zijn wat dat betreft behoorlijk bijgelovig. Ik zie dat de zaken goed gaan. Verschillende mensen houden hun pas even in en kopen een paar zakjes.
“Wat heeft u nodig mevrouw: voorspoed of geld? Allebei?” Ook ik loop weg met een paar zakjes graan en linzen in afwachting van het goede wat dit me gaat brengen voor het nieuwe jaar!
 
In een overwegend katholiek land als Frankrijk is Kerst het belangrijkste familiefeest van het jaar. Hier in de Provence starten de kerstvoorbereidingen officieel op 4 december, twintig dagen voor Kerst. Dit is ook de dag van Sainte Barbe, de Heilige Barbara. Vanaf die dag tuigen de Fransen hun kerstboom op en verschijnt de kerstverlichting in hun huizen.
 
Barbara was de dochter van een rijke heiden uit Nicomedië. Om haar tegen ongewenste invloeden te beschermen, werd ze door haar vader opgesloten in een toren. Desondanks werd zij bekeerd tot het christendom. Haar vader ontdekte dit toen Barbara vroeg om een derde venster in haar toren aan te brengen ter ere van de Heilige Drie-Eenheid. Hij liet haar folteren om haar tot geloofsafval te dwingen. Toen dat niet lukte, onthoofdde hij zijn dochter. Meteen daarna werd hij gestraft: een bliksemschicht doodde hem.
 
Vandaag de dag is Barbara in Frankrijk de beschermheilige van allerlei beroepen die met (onvoorziene) dood te maken hebben, zoals brandweerlieden, schutters, mijnwerkers en begrafenisondernemers.
 
Rechte, groene stengels
Om Barbara niet te vergeten, planten de meeste gezinnen graan- of linzenzaden op haar gedenkdag – 4 december dus. In drie schaaltjes, die de Drie-eenheid Vader, Zoon en Heilige Geest symboliseren, worden de zaden op natte watten gelegd. En als deze met Kerst ontkiemd zijn tot rechte, groene stengels, voorspelt dat een jaar met veel voorspoed. De verzorging van de zaadjes kun je dan ook maar beter serieus nemen.
 
Op kerstavond versieren de ontkiemende zaden de tafel van het Franse kerstdiner. Daarna worden ze in de kerststal gezet, waarin ze de groene weiden symboliseren. Ze blijven er dan staan tot aan Driekoningen. Uiteindelijk worden ze dan in de tuin geplant - weggooien is er niet bij!
 
Stichting Espérance de Blé (Graan van verwachting) is in Frankrijk het officiële verkooporgaan van deze ‘zakjes van hoop’. In 2016 bracht de verkoop maar liefst 347.600 euro op, dat ten goede is gekomen aan zorg voor ernstig zieke of gehandicapte kinderen. In de praktijk duiken echter allerlei  individuen op in de stad die hun zaden ‘illegaal’ verkopen voor hun eigen stichting of hun gehandicapte kind. Ergens wordt met de verkoop van deze zakjes een moderne draai gegeven aan de vroegere Franse traditie dat elke familie met Kerst een ‘arme’ aan tafel moest nodigen.
 
Voor mij zijn de zakjes espérance een mooi middel om m’n buren een hart onder de riem te steken in de donkere dagen richting Kerst. Ze hangen inmiddels aan hun deurknop. Zo zaaien we volgende week in onze flat onze eigen zaadjes van verwachting en zien we met elkaar hoopvol uit naar wat Kerst en het nieuwe jaar ons gaat brengen.
 
Harriëtte Smit is door de GZB uitgezonden en werkt in Aix-en-Provence als landelijk jeugdwerker.
 
Deze column verscheen eerder in het Friesch Dagblad

Reageer op dit artikel