Care4Malawi

weblog Rieneke & Gert van de Pol

Corona en politiek in Malawi

ill860

De hele wereld is in de ban van het coronavirus. Nederland ligt voor een groot deel plat. Ondertussen gaat het leven in Malawi vrijwel 'gewoon' door. Hoe lang nog? Een update.

Nog niet

Tot nu toe is er in Malawi geen enkele besmetting met het coronavirus geconstateerd. En in heel Afrika is het aantal mensen dat besmet is met het coronavirus opvallend laag. Voorlopig lijkt corona vooral in de rest van de wereld stevig huis te houden. Volgens het laatste dagelijkse rapport van de WHO (16 maart) zijn er 51 gevallen in Zuid-Afrika, 49 in Algerije, 26 in Senegal en 5 in Rwanda. Daarnaast zijn drie landen met drie gevallen, vijf met twee, en een aantal waar tot nu toe maar één geval gemeld is. In Malawi dus nog niet één.
Hoe komt het dat er in Afrika tot nu toe nog maar zo weinig besmettingen met het coronavirus zijn vastgesteld? Daarop is eigenlijk maar één antwoord mogelijk: we weten het niet. Misschien zijn er al veel meer corona-besmettingen dan er officieel zijn vastgesteld. Neem nu Malawi: tot nu toe is men er zelf niet in staat om betrouwbare tests uit te voeren. Dat moet binnen een paar weken gaan veranderen, maar op dit moment moeten alle bloedmonsters voor onderzoek naar Zuid-Afrika worden gestuurd. Toch is het goed mogelijk dat in Malawi inderdaad nog geen besmettingen zijn. Malawi is een van de armste landen ter wereld. Dat betekent ook: vergeleken met bijvoorbeeld Nederlanders reizen maar heel weinig Malawiërs de wereld rond. Welke Malawiër vliegt er nu voor een vakantie naar verre oorden? Sommigen menen dat het klimaat en het weer een rol spelen: we zitten in de warme tijd van het jaar (temperaturen minstens 25 graden), en dan maken virussen minder kans. Anderen voegen daaraan toe, dat veel Malawiërs vooral buiten leven, en de combinatie van zon en frisse lucht zou het virussen moeilijk maken. En dan is er de leeftijdsopbouw: ongeveer de helft van de bevolking is 16 jaar of jonger. Iemand beweerde zelfs, dat de Afrikaanse genen minder vatbaar zouden zijn voor het coronavirus. Dat lijkt me sterk, maar ik heb weinig verstand van genetica.

De voorpagina’s

Hoe dan ook, feit is dat er in Malawi officieel nog geen besmetting met het coronavirus is geconstateerd. Tot voor kort was er dan ook niet zoveel aandacht voor. In Malawi gaat bijna alle aandacht nog steeds uit naar de voortslepende, spannende politieke ontwikkelingen in eigen land.
Op 3 februari heeft het Constitutionele Hof van Malawi de uitslag van de op 21 mei vorig jaar gehouden presidentsverkiezingen nietig verklaard. Een unicum: zoiets is in Afrika maar één keer eerder gebeurd. Binnen 150 dagen moeten er nieuwe presidentsverkiezingen gehouden worden. Het parlement heeft bepaald dat deze verkiezingen zullen plaatsvinden op dinsdag 19 mei.
Het is echt spannend hoe het verder gaat. Veel mensen (zeker in het noorden van Malawi) waren blij met de uitspraak van het Constitutionele Hof: ze waren er van meet af aan van overtuigd dat de uitslag van de verkiezingen niet deugde. Om die reden vonden er sinds mei vorig jaar voortdurend demonstraties plaats.
De president die dacht herkozen te zijn, Peter Mutharika, legt zich echter niet neer bij de uitspraak van het Hof. Hij is er tegen in beroep gegaan bij het hoogste rechtsorgaan, de ‘Supreme Court’ (de Hoge Raad). Dat is natuurlijk zijn goed recht. Maar het is ronduit schadelijk voor het land dat hij sinds de verkiezingen weinig of geen moeite heeft gedaan om de verbinding te zoeken. In zijn toespraken boorde hij zijn politieke opponenten regelmatig de grond in. Hij waagde het niet zich in Noord-Malawi te laten zien. En hij lijkt het steeds harder te spelen. Pas zijn kopstukken van de mensenrechtenorganisatie die het afgelopen jaar de demonstraties organiseerden door de politie opgepakt (inmiddels zijn ze op borgtocht vrij).
Het oordeel van het Constitutionele Hof over het werk van de kiescommissie was niet mals en een parlementaire onderzoekscommissie adviseerde de gehele commissie te vervangen. Juist gisteren (dinsdag 17 maart) heeft de president bekend gemaakt dat hij het advies van de parlementaire onderzoekscommissie verwerpt: hij stuurt de huidige kiescommissie niet de laan uit. Ook heeft hij laten weten dat hij de wetten die het parlement met het oog op de verkiezingen onlangs heeft aangenomen niet zal ondertekenen. Die wetten liggen helemaal in lijn met wat het Constitutionele Hof heeft uitgesproken, en regelen bijvoorbeeld dat de president met volstrekte meerderheid (50+1) van de stemmen gekozen moet worden. Als dat in een eerste ronde niet lukt, moet er een tweede ronde komen tussen de twee kandidaten met de meeste stemmen. Mutharika weigert in te stemmen met deze procedure.
Vorige week vrijdag ontbond Mutharika het hele kabinet, en tot vanochtend had hij nog geen nieuw kabinet gevormd. Gisteren voerde hij wisselingen door in de legertop – naar het zich laat aanzien omdat hij vindt dat het leger te weinig naar zijn poppen danst en teveel een hoeder is van de grondwet en van het recht om te demonstreren.
We kunnen niet aan de indruk ontkomen dat de president zich gedraagt als een kat in het nauw. Hij beseft maar al te goed dat de kans bijzonder groot is dat hij en zijn partij (DPP) de macht verliezen als er nieuwe verkiezingen gehouden gaan worden op de manier die de pas aangenomen wetten regelen.
Malawi heeft een roerig jaar achter de rug, maar er staat ons de komende tijd ongetwijfeld meer onrust te wachten. De kranten staan er bol van.

Kentering

Zijn de gevaren van besmetting met het coronavirus in Malawi dan helemaal niet doorgedrongen? Toch wel. De overheid had al enkele maatregelen genomen. Reizigers die het land binnen kwamen moesten een formulier invullen met vragen over de gezondheid en je reisgeschiedenis. Mensen die vanuit China het land binnen kwamen, werden in quarantaine gezet. China is nadrukkelijk aanwezig in Afrika. In Malawi bouwden Chinezen de afgelopen jaren wegen, het nieuwe stadion in Lilongwe en de parlementsgebouwen. In de steden zie je Chinese winkels. Er is dus volop vliegverkeer tussen China en Afrika. Logisch dan ook, dat Malawi al spoedig maatregelen nam om mensen die uit China kwamen nauwlettend in de gaten te houden of uit voorzorg in quarantaine te zetten.
Er werden al enige tijd pogingen gedaan om het publiek te informeren, maar de laatste week zien we een kentering. Dat komt natuurlijk ook, omdat het coronavirus langzaam toch dichterbij komt. Een van de oppositieleiders (Saulus Chilima, UTM) hield zondag een massabijeenkomst hier in Blantyre en gaf aan het begin van zijn toespraak aandacht aan het coronavirus: stop met elkaar handen te geven, was je handen regelmatig en goed. De Malawische artsenfederatie reageerde trouwens met een verklaring dat dat voorbarig was: er is hier immers (nog) niets aan de hand. Niet zo heel slim, lijkt me – je zou bijna gaan denken dat daar politieke overwegingen achter zitten….
Afgelopen zondagochtend waren we zelf bij de “induction” van een predikant – in Nederland zouden we zeggen: zijn “bevestiging en intrede”. Daar sprak ook de secretaris-generaal van onze kerk, dr. Billy Gama. Hij maakte van de gelegenheid gebruik om over het dreigende gevaar van ‘corona’ te spreken. Hij deed voor hoe je elkaar zonder handdruk kunt groeten: met de ellebogen of met de voeten. Hilariteit alom, maar het punt was gemaakt.
Het koor waarvan ik lid ben geworden (Blantyre Music Society) besloot om de repetitie van afgelopen maandagavond af te gelasten. Dat ging niet zonder discussie in de Whatsappgroep. Sommigen vonden het helemaal niet nodig, aangezien er in Malawi nog geen enkele coronabesmetting is vastgesteld. Anderen vonden dat je het zekere voor het onzekere moet nemen, en dat er wellicht al mensen besmet zijn zonder dat we het weten.
Gisteren opende een van de Malawische kranten voor het eerst niet met de binnenlandse politiek, maar met het Corona-virus. Langzaam begint de bewustwording op gang te komen. Ook op radio en televisie is er steeds meer aandacht voor.

Onzekere tijden

Wat onszelf betreft, het plan is nog steeds duidelijk: vlak voor Pasen arriveren we in Nederland voor een verblijf van ongeveer drie weken. Maar we hebben op dit moment geen idee wat er van dit plan terecht zal komen. We weten alleen wat de actuele stand van zaken is. Volgens de huidige GZB-richtlijnen kan ons verlof doorgaan. De EU heeft gisteren voor dertig dagen een inreisverbod ingesteld op ‘niet-noodzakelijke’ reizen naar het ‘Schengen’-gebied, maar dat zit ons niet dwars: het geldt niet voor EU-burgers.
De maatregel die de Malawische overheid zondag bekend maakte heeft voor ons wèl consequenties: mensen die vanuit Europa naar Malawi reizen, moeten bij aankomst 14 dagen in quarantaine (zelf-isolatie met medische checkups). Dat zal dus ook voor ons kunnen gaan gelden.
Maar als onze reis door zou kunnen gaan, dan is de kans groot dat het vluchtschema aangepast wordt. En wat zal er van ons programma terecht komen? De kans lijkt klein dat de op 14 april geplande ontmoetingsavond kan doorgaan. En kerkdiensten leiden? Niemand die er op dit moment iets over kan zeggen. Hoe kan familiebezoek er uit zien, zeker als we denken aan het feit dat onze dochter Tonnie binnenkort hoopt te bevallen?
We hebben op dit moment geen idee. Elke dag kunnen er nieuwe ontwikkelingen zijn, nieuwe maatregelen genomen worden. Daar hebben we allemaal mee te maken. Het leven staat voor zoveel mensen op z’n kop!
In deze bijzondere en onzekere situatie kunnen we alleen maar afwachten. En ons toevertrouwen aan onze Schepper en Verlosser. Ons leven ligt in zijn handen, niet in dat van een virus…

Meer lezen?

Reageer op dit artikel

Geen Facebook? Reageer dan hier.

Uitgezonden door

Wij zijn uitgezonden door de GZB, een zendingsorganisatie binnen de Protestantse Kerk in Nederland. De roeping van de GZB is om wereldwijd mensen te bereiken met het Evangelie, zodat zij God leren kennen en groeien in geloof. Meer info vind je op de website van de GZB.

Blijf op de hoogte

Ik meld mij aan voor:

Wij gaan zorgvuldig om met uw gegevens. Lees hier meer over de privacy policy van de GZB.