Care4Malawi

weblog Rieneke & Gert van de Pol

Heel Malawi weet nu wat Tipp-Ex is

ill860

Vergaderen op zondagavond

Afgelopen zondagavond was er in onze woonplaats Ekwendeni weer een bijeenkomst van de dominees en hun vrouwen. We waren de dag ervoor weer in Ekwendeni gearriveerd, terug van een heerlijk verlof in Nederland. Eerlijk gezegd had ik niet zo’n zin om naar de bijeenkomst te gaan. Allereerst vind ik het tijdstip voor zo’n vergadering al helemaal niks: zondagavond om zes uur. Het is hier in Ekwendeni dan wel heel gewoon, maar ik ben dan meestal niet in de stemming voor zo’n vergadering. Daar komt bij dat de bijeenkomsten inhoudelijk weinig voorstellen: er wordt vooral over geld gesproken, en over de organisatie van het volgende uitje, dat misschien net als de vorige keer uiteindelijk wel helemaal niet doorgaat…
Toch ben ik gegaan. Het is natuurlijk wel handig om alle collega’s hier in Ekwendeni even te zien en te spreken, en dan weet iedereen meteen dat ik er weer ben. Wel zo handig.

Presidentsverkiezingen

Het werd een vergadering vol grappen – er werd veel gelachen. Vrijwel alle grappen cirkelden rond het woord ‘Tipp-Ex’. Dat zit zo. Tijdens ons verlof, op 21 mei, waren er in Malawi verkiezingen. Op een en dezelfde dag konden Malawiërs naar de stembus om een nieuwe president, nieuwe parlementsleden en bestuurders in hun eigen district te kiezen. Vrijwel alle aandacht ging uit naar de presidentsverkiezingen. De 78-jarige zittende president Peter Mutharika van de DPP wilde graag herkozen worden. Een van zijn uitdagers was vice-president Saulus Chilima: in 2014 nog Mutharika’s ‘running mate’, maar ruim een jaar geleden uit de DPP gestapt om met een nieuwe partij (UTM) een gooi naar het presidentschap te doen. En dan was daar ook een theoloog die politicus werd: Lazarus Chakwera van de grote oppositiepartij MCP.
Al ruim een jaar lang ging het in de media voortdurend over de komende verkiezingen. In de kerk werd de afgelopen maanden voortdurend gebeden dat de verkiezingen vreedzaam zouden verlopen. Op zo’n gebed kun je natuurlijk moeilijk wat tegen hebben, maar toch bekroop me het gevoel dat je met maandenlange gebeden om vreedzame verkiezingen de zaak juist op spanning zet en de angst aanwakkert. Hoe dan ook: het land was al meer dan een jaar in de ban van de verkiezingen. De presidentskandidaten beloofden – zoals gebruikelijk – koeien met gouden horens. President Mutharika riep de ene keer dat hij het land de komende vijf jaar op het niveau van Duitsland zou brengen, een paar weken later had hij Duitsland verruild voor Singapore...

Eerlijk of niet

Grote vraag was vooral: zouden de verkiezingen eerlijk verlopen? De angst dat de verkiezingen en de uitslagen gemanipuleerd zouden kunnen worden, zat er diep in – en in een land waar omkoping aan de orde van de dag is, valt dat goed te begrijpen. In elk geval verliep op de verkiezingsdag zelf alles rustig. Daarna begon het wachten op de uitslagen. Het zou maximaal acht dagen duren voordat die bekend gemaakt zouden worden, had de commissie die de verkiezingen leidde beloofd. In de dagen tussen de verkiezingen en de bekendmaking van de uitslagen kwamen er al gauw allerlei geruchten op gang, dat er gesjoemeld en gefraudeerd zou zijn. Zo zouden er kort voor de verkiezingen in allerijl en in het geheim 800.000 stembiljetten bij gedrukt zijn, die ingevuld en wel verspreid zouden zijn in gebieden waar president Mutharika op betrekkelijk weinig steun kon rekenen. Maar zo’n bericht kan heel goed nepnieuws zijn, waar niets van klopt. Verdachtmakingen en onjuiste of valse berichtgeving zijn in zo’n tijd aan de orde van de dag.
Toen de kiescommissie de uitslag van de presidentsverkiezingen bekend wilde gaan maken, hield de rechter dat aanvankelijk tegen, op aandringen van oppositiepartij MCP. Toen dat verbod kort daarna werd opgeheven, volgde de bekendmaking. De zittende president Peter Mutharika (DPP) bleek te zijn herkozen met 38,5% van de stemmen. Lazarus Chakwera (MCP) kreeg 35,4% van de kiezers achter zich en Saulus Chilima (UTM) bleef op 20,4% steken. De winnaar had zo'n 159.000 stemmen meer dan nummer twee...

Tipp-Ex

De verkiezingen lijken goed en eerlijk verlopen te zijn. Maar velen betwijfelen of dat ook geldt voor het tellen van de stemmen. Er lijkt op grote schaal geknoeid te zijn met de uitslagenlijsten die vanuit de stembureaus naar de kiescommissie zijn gestuurd. In de meeste gevallen is er Tipp-Ex gebruikt om cijfers te ‘corrigeren’. En dat is vreemd. De kiescommissie heeft deze correctievloeistof in elk geval niet verstrekt, verklaarde haar voorzitter. Een voormalig lid van de kiescommissie (tevens collega, want dominee in onze synode) verklaarde in de krant The Nation dat het in voorgaande verkiezingen nooit was gebeurd, en het ook niet mág gebeuren: dat fouten met behulp van Tipp-Ex worden gecorrigeerd. Waar komt al die Tipp-Ex vandaan? Hoe is men bij zoveel stembureaus tegelijk opeens op het idee gekomen om fouten te corrigeren door er dit witte goedje over heen te strijken? Waarom heeft de kiescommissie met Tipp-Ex ‘gecorrigeerde’ formulieren geaccepteerd? Veel juristen zijn van mening dat dat nooit had mogen gebeuren.
Zo roept de uitslag veel vragen op. Heeft Peter Mutharika, die inmiddels al voor z’n volgende termijn als president is geïnstalleerd, wel ècht gewonnen? Voor veel mensen in Malawi is het antwoord daarop duidelijk: hij heeft gewonnen dankzij grootschalig gebruik van Tipp-Ex, oftewel: door fraude.
Natuurlijk vechten de twee grootste oppositiepartijen (MCP en UTM) de uitslag bij de rechter aan. Zal het in Malawi net zo gaan als in Kenia, bijna twee jaar geleden? Toen werd de officiële uitslag van de presidentsverkiezingen door de rechter ongeldig verklaard: binnen 60 dagen moesten er nieuwe verkiezingen voor het presidentschap komen. Benieuwd waar het hier in Malawi op uit loopt…

Met humor verder gaan...

Zo kwam het dat er tijdens de predikantenvergadering voortdurend grapjes over Tipp-Ex werden gemaakt. En dat gebeurt overal. Op sociale media worden er veel foto’s rondgestuurd die het gebruik van Tipp-Ex rond de presidentsverkiezingen op de hak nemen. Een klein beetje Tipp-Ex en hup: je diploma van de middelbare school is opgewaardeerd. Mag je van de kerk geen bier drinken? Met wat Tipp-Ex kun je het ongemerkt toch doen. Jammer dat het Malawische nationale voetbalteam deze week met 1-2 van Zambia verloor – maar met wat correctievloeistof buig je dat om in een overwinning. Handig: met Tipp-Ex maak je van een biljet van 50 kwacha er een dat 40 keer zoveel waard is…  En Everton Chimulilenje, die nu tot vice-president is uitgeroepen en van wie bekend is dat hij zo slecht Engels spreekt? Hij kan nu opeens laten zien dat hij zijn Bachelor voor Political Sciences glansrijk heeft gehaald. En dankzij Tipp-Ex heeft nu ook Donald Trump een diploma van de middelbare school in Malawi.
Is het toeval dat Tipp-Ex een Duitse uitvinding en een Duits product is? Had Mutharika dát misschien voor ogen, toen hij beloofde Malawi op het niveau van Duitsland te brengen?
Hoe dan ook, in Malawi weet iedereen opeens wat Tipp-Ex is…



Reageer op dit artikel

Geen Facebook? Reageer dan hier.

Uitgezonden door

Wij zijn uitgezonden door de GZB, een zendingsorganisatie binnen de Protestantse Kerk in Nederland. De roeping van de GZB is om wereldwijd mensen te bereiken met het Evangelie, zodat zij God leren kennen en groeien in geloof. Meer info vind je op de website van de GZB.

Blijf op de hoogte

Ik meld mij aan voor:

Wij gaan zorgvuldig om met uw gegevens. Lees hier meer over de privacy policy van de GZB.