Care4Malawi

weblog Rieneke & Gert van de Pol

Uitwijken

ill860

Op donderdagochtend 26 maart keerden we terug naar Nederland. Zo’n drie weken eerder dan de bedoeling was. Maar bij wie ligt het leven eigenlijk niet overhoop? Het coronavirus en alle maatregelen die in verband daarmee genomen zijn heeft een enorme impact op het leven van bijna iedereen. Ook op dat van ons, dus. En zeker op dat van mensen in Malawi.

Gaan of blijven?

Een speciaal, niet al te lang verlof stond al sinds december gepland. We wilden in april graag in Nederland zijn: rond de geboorte van het eerste kindje van onze jongste dochter en haar man. Daar kwam onze verhuizing van Ekwendeni naar Blantyre bij: het leek ons goed om een korte vakantie in Nederland te combineren met bijvoorbeeld een ontmoetingsavond voor alle gemeenten die ons en ons werk steunen. Daar zouden we elkaar kunnen bijpraten en vooral: iets delen over onze nieuwe plek en ons nieuwe werk.
Alle ontwikkelingen rond de verspreiding van het coronavirus dwongen ons er de afgelopen tijd een aantal keren toe om onze plannen opnieuw te bekijken. Op woensdag 18 maart besloten we voorlopig gewoon onze plannen te laten staan: kort voor Pasen naar Nederland. Nog geen twee dagen later werden we door de werkelijkheid ingehaald. Bestuur en directie van de GZB lieten ons alle ruimte, maar drongen er wel bij ons op aan om serieus te overwegen terug te keren naar Nederland. Daarmee sloten zij zich aan bij het advies van de Nederlandse overheid: keer indien mogelijk terug naar Nederland.
Wat is wijsheid? In Malawi was (en is) er nog steeds geen geval bekend van een met het coronavirus besmette patiënt, in Nederland zijn er al vele gevallen. Aan de andere kant: ook al stelt het coronavirus de medische zorg in Nederland voor enorme uitdagingen, de medische zorg is er heel wat beter dan in Malawi. Toen we uit Malawi vertrokken waren er bijvoorbeeld maar 17 beademingsapparaten beschikbaar voor een land dat ongeveer net zoveel inwoners heeft als Nederland.
Op dezelfde vrijdag dat bestuur en directie van de GZB ons hun oproep stuurden, werd in Malawi vanwege de dreiging van het coronavirus de noodtoestand uitgeroepen. Best vreemd eigenlijk: om de noodtoestand uit te roepen terwijl je er als overheid tegelijk van overtuigd bent dat er nog niemand in je land met het virus besmet is… Hoe dan ook: bijeenkomsten van meer dan 100 personen werden bijvoorbeeld verboden. Je weet dan meteen: de maatregelen kunnen de komende tijd alleen maar strenger worden. Dat betekent dat het steeds lastiger zal worden om je  ‘gewone’ werk te doen. We hadden bij onze trainingen tot nu toe zo’n 70 mensen, maar moet je dat nu nog willen? En Rieneke zal al spoedig haar werk bij Tidzalerana – in de sloppenwijk van Ndirande – niet meer kunnen doen.

Gaan

Op vrijdagavond besloten we ons plan om naar Nederland te gaan ‘gewoon’ door te zetten. De consequentie daarvan was, dat we eerder zouden moeten gaan: het aantal vluchten, zoveel was wel duidelijk, zou in rap tempo afnemen en het was maar de vraag of we in de week vóór Pasen nog wel van Malawi naar Nederland zouden kunnen reizen.
Dus boekten we een vlucht voor woensdag 25 maart – de vertrekdatum wijzigde, maar de rest niet: we zouden met Ethiopian Airlines vliegen van Blantyre naar Brussel. Dat was maar goed ook, want vanaf 25 maart werden alle vluchten via Nairobi stilgelegd: de vaak gebruikte route van Lilongwe via Nairobi naar Amsterdam met KLM/Kenya Airways kwam daarmee te vervallen…

Achterlaten

Hoewel we ons op een verlof hadden ingesteld en daarnaar uitkeken, was het wel even slikken. Twee bijeenkomsten in het kader van de pilots die we gestart waren konden niet doorgaan. De bevestiging en intrede van een van de predikanten met wie Gert nauw samenwerkt, ds. Chikondi Banda, konden we op 29 maart niet bijwonen. Terwijl we in Blantyre echt op gang begonnen te komen, moesten we dat nu afbreken. Natuurlijk zullen we de ontwikkelingen in Malawi nauwgezet blijven volgen, maar diep in ons hart waren we er liever bij geweest. Of beter: we zouden het liefst èn in Nederland èn in Malawi zijn. Maar tja, dat gaat nu eenmaal niet…
Natuurlijk moest er ook het nodige voorbereid worden. Stroom en water is in Blantyre ‘prepaid’: je moet dat van tevoren betalen. Dus zorgden we ervoor dat stroom en water voor 3 à 4 maanden verzekerd was. Verder moesten we natuurlijk overleggen met ons personeel: de hulp in de huishouding, de tuinman, de nachtwaker; en we gaven hen onder andere stukjes zeep. Ook wil je graag dat je buren weten dat je een tijd weg bent. Aan wie laten we een sleutel van ons huis achter?
En dan natuurlijk het inpakken. We waren al enigszins voorbereid, maar moesten wel even in een hogere versnelling…

Voorspoedige reis

Onze reis van Blantyre naar Brussel en vervolgens per trein naar Rotterdam verliep buitengewoon voorspoedig. Een paar uur wachten in het Ethiopische Addis Ababa. Alle tijd om alles goed in ons op te nemen. Een paar vliegtuigen zouden vertrekken naar China. We keken onze ogen uit. Heel wat Aziatische types (waarschijnlijk Chinezen) liepen in vol ornaat op het vliegveld rond. Je zou bijna de indruk krijgen dat ze op het punt stonden om als verpleegkundige een IC binnen te gaan: helemaal ingepakt. Veel mensen liepen met mondkapjes op. Van afstand houden leek daarentegen niemand gehoord te hebben. Wellicht dat de meesten dachten: door mijn pak of mijn mondkapje ben ik prima beveiligd, dus afstand houden is niet nodig. Zelfs het officiële bord op de luchthaven dat ons opriep om voorzorgsmaatregelen tegen corona te nemen bevatte geen oproep om afstand te houden…
Over België hadden we ons goed laten informeren. Kunnen we wel van Brussel naar Rotterdam reizen? Dat leek goed te moeten gaan. Weliswaar geen rechtstreekse Intercity van Brussel Zaventhem naar Rotterdam Centraal, maar een keer overstappen in Antwerpen overleven we wel...
De reis van Brussel naar Rotterdam leverde inderdaad geen enkel probleem op. Toen we het vliegtuig verlieten stond daar een man die alle passagiers zwijgend een papier uitreikte, alsof het een folder over taxfree inkopen betrof: “u bent er aan gehouden om een quarantaine van 14 dagen in uw domicilie te respecteren”. Maar dat was alles. Zonder verder oponthoud reisden we per trein naar Rotterdam.

#Daslief

Maar waar zouden we de komende tijd verblijven? We hadden er alle vertrouwen in dat dat goed zou komen. Veel mensen dachten met ons mee en deden hun best. We kregen aanbiedingen vanuit onze uitzendende gemeenten (Johanneskerk in Rotterdam-Lombardijen en de protestantse gemeente Rijnsburg) en er was een spontaan aanbod vanuit een van onze deelgenoten gemeenten: de protestantse gemeente van Uitwijk-Waardhuizen. Voor die laatste optie kozen we uiteindelijk: tijdelijk wonen in de pastorie van Uitwijk, die nog maar enkele weken geleden leeg was komen te staan. Als het moest zouden we daar nog maanden kunnen verblijven, er is een ruime tuin (zeker een pré als je zoveel mogelijk thuis moet blijven), en het ligt vlakbij Gorinchem, waar onze jongste dochter Tonnie en haar man Timon een huis hebben gekocht dat op 1 april aan hen werd overgedragen.
De pastorie in Uitwijk, net naast de eeuwenoude kerk, was jaren lang bewoond door ds. Gerco Lock, zijn vrouw Adriana en hun dochter Vesper. We kennen hen goed: Gerco deed in 2013 zijn stage (leervicariaat) bij ons in de Johanneskerk in Rotterdam-Lombardijen. Een paar dagen voordat we in Nederland arriveerden, was Gerco bevestigd tot predikant van de Bethelkerk in Scheveningen. In een aparte setting – een ‘gewone’ kerkdienst was er natuurlijk niet bij, het werd vooral een online-dienst van bevestiging en intrede…
Na het vertrek van de familie Lock was de pastorie uiteraard zo goed als leeg: wel gestoffeerd (gordijnen, laminaat, etc.), maar niet gemeubileerd. Maar in Uitwijk is zoiets blijkbaar supersnel geregeld: in twee dagen tijd was de woning gemeubileerd. Toen we er vrijdag 27 maart arriveerden, was werkelijk alles er. Een paar gemeenteleden hebben daar hard aan gewerkt, anderen stelden huisraad, lampen, bestek, huishoudelijke apparaten of andere benodigdheden ter beschikking. Hartverwarmend.

Ondertussen in Malawi

In Malawi is nog steeds geen corona. Het stadsbestuur van Blantyre heeft op maandag 30 maart forse maatregelen afgekondigd: met onmiddellijke ingang is alle straatverkoop verboden, evenals grootschalige bijeenkomsten (zoals sportwedstrijden, trouwerijen, kerkelijke bijeenkomsten, party’s). Voor begrafenissen zijn er speciale richtlijnen: beperk de aanwezigen tot directe familie en vrienden, breng er voorzieningen aan om de handen te wassen (emmers water, zeep) en houdt voldoende afstand. Ook bij winkels en op strategische plaatsen moeten er volop mogelijkheden zijn voor mensen om de handen te wassen. Busjes mogen nog maar de helft van het aantal mensen vervoeren dat normaliter is toegestaan. Maar doorgaans zitten de minibusjes overvol – hoe gaat men dit ooit voor elkaar krijgen? De prijs voor een ritje is al verdubbeld… De maatregelen gelden in elk geval tot eind april.
Kerkdiensten gaan op het platteland bijna overal ‘gewoon’ door. In de steden probeert men wel maatregelen te nemen om in elk geval het aantal kerkgangers te verminderen, zodat mensen in de kerk afstand van elkaar kunnen houden.
Al die maatregelen grijpen diep in. Transport wordt een probleem. Als straatverkoop verboden is – hoe komen de mensen dan aan inkomen? Veel spaargeld hebben de meeste mensen niet. Voor de toch al arme bevolking van Malawi wordt het leven nog moeilijker. Hoeveel mensen zullen er uiteindelijk aan de gevolgen van deze goed bedoelde maatregelen sterven – van honger en gebrek?
Ondertussen is de politieke situatie in het land nog steeds gespannen (zie ons vorige blog). Het lijkt bijna onmogelijk om de presidentsverkiezingen te houden vóór 3 juli, zoals het Constitutionele hof begin februari heeft bevolen. De president en de regeringspartijen DPP en UDF zouden het liefst zien dat ze helemaal niet doorgaan. De oppositie staat daar uiteraard heel anders in.

Hoe verder?

Wat onszelf betreft: onze terugvlucht naar Blantyre staat nog steeds gepland op 1 mei. Maar we kunnen ons niet voorstellen dat het op die datum ook gaat lukken. Sinds 1 april zijn alle internationale vluchten van en naar Malawi verboden - wie zal zeggen hoe lang dit allemaal gaat duren? Wanneer is het mogelijk en verantwoord om weer terug te gaan naar Malawi? Niemand die daar op dit moment iets van kan zeggen. Het hangt allemaal af van de ontwikkelingen in Nederland, in Malawi en wereldwijd.
Een deel van ons werk kan in Nederland doorgaan: het ontwikkelen en uitwerken van plannen voor de komende tijd. Maar het meeste moet wachten tot betere tijden. Ondertussen zullen we doen wat onze hand vindt om te doen. De komende tijd kan ook Gert ervaring opdoen in het leiden van online-kerkdiensten: op Witte Donderdag in Zierikzee, op zondag 19 april in Rijnsburg en op zondag 26 april in de Johanneskerk.
Hoe het verder gaat is onduidelijk, maar dat is voor bijna iedereen in Nederland op dit moment zo.
In elk geval hartelijk dank aan de protestantse gemeente Uitwijk-Waardhuizen die de pastorie voor ons beschikbaar heeft gesteld. Een prachtige plek en een schitterende omgeving, met vriendelijke, hulpvaardige mensen om ons heen. Als we niet uitkijken, willen we hier nooit meer weg… ;-)

Reageer op dit artikel

Geen Facebook? Reageer dan hier.

Uitgezonden door

Wij zijn uitgezonden door de GZB, een zendingsorganisatie binnen de Protestantse Kerk in Nederland. De roeping van de GZB is om wereldwijd mensen te bereiken met het Evangelie, zodat zij God leren kennen en groeien in geloof. Meer info vind je op de website van de GZB.

Blijf op de hoogte

Ik meld mij aan voor:

Wij gaan zorgvuldig om met uw gegevens. Lees hier meer over de privacy policy van de GZB.