Zorg in Albanië

Robert & Danja Duits

Groeten uit Albanië (interview Barneveldse Krant)

ill860

VOORTHUIZEN/ALBANIË Eigenlijk zijn ze helemaal niet zo avontuurlijk aangelegd. Toch vertrokken Robert en Danja Duits bijna twee jaar geleden vanuit Voorthuizen samen met hun drie kinderen Jonathan, Manuel en Jeftha naar Albanië. ,,Veel mensen hier hebben weinig hoop."

Edward Doelman

Albanië is één van de meest onbekende landen van de Europa. Het land op de Balkan, tegen Griekenland aan, ontwikkelt zich met horten en stoten. Dertig jaar geleden was Albanië nog een gesloten, communistisch bolwerk. ,,Maar de politieke situatie is nog steeds niet erg stabiel. Er was in 1997 een grote crisis door het instorten van een piramidespel. Twee jaar later kwamen er ook nog eens een miljoen vluchtelingen het land in tijdens de Kosovo-oorlog. De laatste maanden is het politiek gezien opnieuw onrustig, wekelijks zijn er grote protesten tegen de huidige regering", schetst Robert Duits.

In Nederland zijn Albanezen geregeld in het nieuws. Ook Robert en Danja kennen de verhalen over Albanese bendes in Nederland. Afgelopen week was er veel aandacht voor 'inklimmers', mensen die illegaal de oversteek willen maken naar het Verenigd Koninkrijk. Onder hen bevinden zich veel Albanezen. ,,Wat wij zien is dat veel mensen hier ontmoedigd zijn, dat ze een pessimistische kijk op hun land hebben. Emigreren uit Albanië is, naast voetbal en politiek, het favoriete gespreksonderwerp."

Het frappante is dat het Voorthuizense gezin juist de omgekeerde route bewandelde. Twee jaar geleden nam het vijftal zijn intrek in een huis aan de rand van hoofdstad Tirana. Dat deden en doen ze met een 'hoopvolle boodschap'. Het gezin Duits is vanuit de hervormde gemeente in Voorthuizen uitgezonden door de Gereformeerde Zendingsbond (GZB). Door hun werk als arts (Danja) en fysiotherapeut (Robert) probeert het paar zijn geloof handen en voeten te geven.

VERKERING Hun vertrek naar Albanië is een proces van jaren geweest. De kiem werd al gelegd in 2001 en 2003, toen Robert en Danja vanuit de hervormde kerk in Kootwijkerbroek op werkvakanties gingen naar het voor hen nog onbekende land. Destijds had het stel net verkering. ,,Ik weet nog dat we op de heenweg van die eerste reis tegengehouden werden bij de grens. Niet omdat onze papieren niet in orde waren, maar omdat die grenswacht er geen zin in had. Hij liet ons gewoon een uur wachten. Dat was direct onze kennismaking met macht en gezag", vertelt Danja.

Ook andere facetten maakten destijds indruk. De werkvakanties bestonden onder meer uit bouwwerkzaamheden en kinderwerk. ,,We kwamen bij de eerste vakantie terecht in een bergdorp zonder voorzieningen. We moesten ons redden met één fles water per dag. Even douchen kon gewoon niet. Dan kom je tot het besef dat wat wij allemaal in Nederland vanzelfsprekend vinden, elders in Europa helemaal niet zo vanzelfsprekend is."

De tweede werkvakantie vond plaats in Gjirokaster, een stad in het zuiden van Albanië, in een kinderhuis dat gerund werd door een Nederlands echtpaar, vertelt Danja. Zij speelden een belangrijke rol bij het afscheid destijds. Aan Robert en Danja werd de vraag voorgelegd of zij na het afronden van hun studies geneeskunde (Danja) en fysiotherapie (Robert) terug wilden keren naar Albanië, om daar de gezondheidszorg vooruit te helpen. Die uitnodiging heeft het paar sindsdien niet meer losgelaten. Uiteindelijk ervoer het paar het als 'Gods roeping' om als zendelingen terug te keren.

GEZONDHEIDSZORG In Tirana werkt het Voorthuizense paar in het gezondheidscentrum van de ABC Health Foundation. Deze christelijke organisatie richt zich op het verbeteren van de gezondheidszorg in Albanië. Hun werk is vooral toegespitst op de overdracht van kennis en vaardigheden. Zo begeleidt Robert fysiotherapeuten en fysiotherapeuten in opleiding. ,,Op de opleidingen wordt bijna alleen maar theorie gegeven, terwijl mijn trainingen vooral praktijkgericht zijn. Ik help studenten bij het maken van deze concrete stap van theorie naar praktijk", schetst Robert.

Ook Danja draagt vanuit haar achtergrond bij aan trainingen en kwaliteitsmanagement. ,,Naast de directe zorg aan patiënten in het gezondheidscentrum, verleent de ABC Health Foundation bijvoorbeeld ook zorg aan mensen aan de rand van de samenleving, aan Roma's, armen en weeskinderen. Kennisoverdracht en kwaliteitsverbetering zijn belangrijke doelstellingen die in deze activiteiten voorop staan."

Daar zit een visie achter, leggen ze uit. ,,Wij zijn in eerste instantie voor vier jaar uitgezonden. Wie weet blijven we langer, mogelijk keren we terug naar Nederland. Dat hangt van zoveel factoren af. Maar het is de bedoeling dat het gezondheidscentrum ook doorgaat op het moment dat wij vertrekken. Daarom moeten de medewerkers die we nu trainen het werk voortzetten. Ons werk heeft op deze manier de meeste impact."

DRAAI GEVONDEN Inmiddels hebben Robert en Danja hun draai in het gezondheidscentrum gevonden. Maar het eerste jaar was het niet eenvoudig, leggen ze uit. De culturele verschillen tussen Nederlanders en Albanezen zijn groot. Daar moesten ze aan wennen. ,,Wij Nederlanders zijn enorm taakgericht. Elk verloren uur is er één teveel en we plannen onze dagen helemaal vol." Dit terwijl Albanezen 'meer relatiegericht werken', schetst Danja. ,,Er is altijd tijd om koffie te drinken, om te informeren hoe het gaat met familie, met vrienden, aandacht voor elkaar. De koffiecultuur hier is twee keer zo groot als in Italië."

Het voorbeeld geeft aan dat het tijd kost om bepaalde veranderingen en verbetering in gang te zetten. ,,Dat was zeker in het begin moeilijk, omdat we in Nederland gewend waren dat je van acht tot vijf op je werk dingen naar je hand kunt zetten. Maar de werkwijze in Nederland kun je niet kopiëren naar Albanië, daar zijn we wel achter gekomen", zegt Danja. Het doorgronden van die cultuur vergt tijd. ,,Daar komt ook nog het taalprobleem bij. Robert kan inmiddels goed mee met de taal, maar bij mij gaat het langzamer."

Robert benadrukt dat zij niet afgeven op de Albanese cultuur. ,,Soms ervaren we vanuit onze achtergrond dat dingen moeizamer verlopen, maar daar gaat een wereld achter schuil.

Het gaat er niet om dat wij boven ze staan, dat wij onze waarden aan hen opleggen. Dat komt toch niet aan. Bovendien heeft een andere cultuur ook z'n mooie kanten. Het leven is hier spontaner, doordat mensen meer flexibel zijn . Bovendien hebben we inmiddels ervaren dat Albanezen ook hard kunnen werken."

CHAOTISCH Voorbeelden van dat spontane leven hebben Robert en Danja genoeg. Neem alleen al het verkeer in Tirana. Dagelijks worden de drie kinderen naar een christelijke, internationale school gebracht, waar een ritje van een half uur dwars door de stad voor nodig is. Danja: ,,De eerste keer dat ik dat verkeer zag, was ik onder de indruk. Dat lijkt zo chaotisch dat ik het in eerste instantie niet zag zitten om zelf te rijden." Maar ze ontkwam er niet aan. ,,Je moet wat alerter zijn dan in Nederland, maar het gaat prima."

Regelmatig ontstaan er opstoppingen, midden op de weg. ,,Een automobilist die geen parkeerplekje kan vinden en voor het verkeerslicht dan maar snel de bakkerij inrent om brood te kopen. Soms is-ie terug als het licht op groen springt, soms duurt het wat langer. Dat soort voorvallen is hier normaal", schetst Robert. Ook wordt hun auto geregeld 'ingeparkeerd', waardoor ze niet kunnen vertrekken. ,,Maar dan ligt er een briefje achter de voorruit van het geparkeerde voertuig met daarop het telefoonnummer. Bel je vervolgens, dan komt degene die je ingeparkeerd heeft, binnen een paar minuten helpen, wanneer je geen telefoonnummer hebt, begin je te toeteren tot de eigenaar van de auto op komt dagen"

HANDEN EN VOETEN De voorbeelden laten zien dat de twee hun draai hebben gevonden in Tirana. Dat geldt ook voor de drie kinderen, die het naar hun zin hebben op school. ,,Daar zijn we dankbaar voor en gelukkig mee. De oudste was acht jaar toen dit plan steeds concreter werd en zag er tegenop. Maar de nieuwe school vinden ze ook erg fijn."

Op zaterdagen krijgen de kinderen Nederlandse les van hun ouders. ,,Het is belangrijk dat ze zich in die taal ook blijven ontwikkelen. De kans is tenslotte groot dat ze later terugkeren in het Nederlandse onderwijssysteem." Af en toe helpt de Koningin Wilhelminaschool een handje. Als het gezin volgende maand voor verlof weer neerstrijkt in Nederland, draaien de kinderen nog twee weken mee op de basisschool in Voorthuizen. ,,Dat die mogelijkheid bestaat, is voor onze jongens ook heel mooi."

Het gezin is ook lid van een kerkelijke gemeente. Daar vond al snel een bijzondere ontmoeting plaats: Robert en Danja ontmoetten er het Nederlandse echtpaar dat hen zestien jaar geleden op het hart drukte om nog eens terug te keren. ,,We hadden in de aanloop naar ons vertrek, waarop we door de GZB grondig waren voorbereid, wel contact met ze gehad, maar wisten niet naar welke kerk ze zouden gaan." Uiteraard onderhouden de echtparen sindsdien een goede band. Ook in de kerkelijke gemeente zijn Robert en Danja actief, onder andere in het jeugdwerk. ,,Het geloof handen en voeten geven, wij geloven dat dat op elke plek op aarde kan."

Dat laatste klinkt avontuurlijk, alsof de twee nog wilde reisplannen hebben. ,,Haha, maar wij zijn helemaal niet zo avontuurlijk ingesteld", benadrukt Danja. ,,We zijn bijvoorbeeld nooit buiten Europa op vakantie gegaan." Dat ze dit avontuur met hun kinderen zijn aangegaan is een reuzenstap. ,,Zo klinkt dat natuurlijk voor buitenstaanders, maar voor ons is het een geleidelijk proces geweest. We zijn er naar toegegroeid."

Een veelgehoorde opmerking die het paar hoort is: 'Wat goed dat jullie dit doen'. ,,Maar zelfs zien wij dat anders", benadrukken Robert en Danja. Ze leggen uit dat hun werk hen geen betere christenen maakt. ,,Absoluut niet zelfs. De één is dichtbij huis van betekenis, wij mogen hier onze talenten inzetten. Dat is het enige onderscheid. Verder zijn we zoals ieder ander gezin, met alle mooie en minder mooie kanten die daarbij horen."

Bron: Barneveldse Krant zaterdag 15 juni 2019.

Reageer op dit artikel

Uitgezonden door

Wij zijn uitgezonden door de GZB, een zendingsorganisatie binnen de Protestantse Kerk in Nederland. De roeping van de GZB is om wereldwijd mensen te bereiken met het Evangelie, zodat zij God leren kennen en groeien in geloof. Meer info vind je op de website van de GZB.

Blijf op de hoogte

Ik meld mij aan voor:

Wij gaan zorgvuldig om met uw gegevens. Lees hier meer over de privacy policy van de GZB.