Weblog

Willem en Joanne Folmer

Congo

De Democratische Republiek Congo - Congo DRC, voormalig Zaïre – is het grootste land in sub-sahara Afrika. Soms ook wel genoemd “Congo-Kinshasa”, naar de naam van de hoofdstad.
De officiële taal is Frans. Het is een land dat zo’n 60 keer zo groot is als Nederland, daarmee is dit het grootste land van sub-Sahara Afrika. Er wonen naar schatting 73 miljoen mensen, uit ruim 200 verschillende etnische groepen.

        
            Congolese vlag                                                                             Congo
  

Natuur

Congo is een prachtig land, doorsneden door de evenaar. De rivier de Congo slingert helemaal van oost naar west door het land heen. Een groot oppervlak is tropisch regenwoud, nauwelijks bewoonbaar. Er zijn savanna-achtige gebieden, een kuststrook aan de Atlantische oceaan en ook een bergketen, waarvan de hoogste berg 5109m hoog is (Mt Stanley). Verder zijn er in het noordoosten verschillende grote meren, op de grens met Uganda, Rwanda en Tanzania.
Het land zit boordevol waardevolle grondstoffen zoals goud, diamanten, cobalt, rubber etc. Hierover kunt u onder het kopje geschiedenis nog meer kunt lezen.
De diversiteit aan flora en fauna is ontzettend groot. Een zeldzaam dier is de Okapi (‘bosgiraf’), deze komt alleen in het noordoosten van Congo voor. Andere zeldzame dieren zijn de Gorilla en de Bonobo aap.

      
                          Rivier de Congo                                                                       Okapi
 

Geschiedenis

Prekoloniale tijd
Al voor Congo gekolonialiseerd werd, was er contact met Europeanen. Er was een dominante macht genaamd het Kongo Koninkrijk dat handelde in ivoor en slaven. Het Kongo Koninkrijk had een geavanceerder beschaving, met onder andere een belastingsysteem.
 
Koloniale tijd
In 1885 werd in Berlijn het continent Afrika verdeeld over de verschillende Europese landen. Koning Leopold II van België kreeg het voor elkaar om ‘de Congo’, het hart van Afrika rondom de loop van de rivier de Congo, als privé eigendom in beslag te nemen. Dit heeft hem veel rijkdom opgeleverd, aangezien in Congo veel rubber te winnen was. In het Westen was er grote behoefte aan rubber, aangezien de auto-met-rubberbanden erg in trek was. Er was sprake van ernstige uitbuiting van de lokale bevolking. Als er niet voldoende rubber werd geleverd, werden mensen gestraft met de dood of verminking. In deze tijd zijn naar schatting 5 miljoen Congolezen overleden.
In 1908 werd de Belgische overheid onder internationale druk gedwongen om het bestuur van de Congo over te nemen. Dit betekende enige vooruitgang in de zin van educatie en gezondheidszorg (met name door missionarissen), echter er bleef sprake van een zeer kolonialistische, onderdrukkende houding richting de Congolezen.
 
Onafhankelijkheid

Op 30 juni 1960 werd Congo onafhankelijk. Helaas werd er ondanks onderhandelingen geen akkoord gevonden om de afhankelijkheid te faseren. En zo ging de Congo zelfstandig verder, met slechts een handjevol opgeleide Congolezen.
Vijf jaar instabiliteit volgt na de onafhankelijkheid. Verschillende spelers komen op en verdwijnen weer van het toneel, twee belangrijke namen zijn Kasavubu en Lumumba. Moord en doodslag is aan de orde van de dag. Dit tijdperk wordt wel de 1e Republiek genoemd.
 

2e Republiek
In 1965 breekt het Mobutu tijdperk aan. Hij roept zichzelf uit tot staathoofd, echter hij werd door de CIA aan de macht geholpen, ten koste van zijn pro-communistische voorganger. Het is namelijk de tijd van de Koude Oorlog en Amerika zit dringend verlegen om een anticommunistische medestander.
Mobutu houdt verkiezingen, dat klinkt vooruitstrevend, er was echter maar één kandidaat. Verder zou je kunnen spreken van een relatieve vrede onder deze wrede dictator, helaas omdat iedereen die hem tegensprak geliquideerd werd.
In 1973 voerde hij de Zaïrisering uit. Dit betekende onder andere dat ieder bedrijf verplicht was een Congolees aan te stellen als directeur. De nieuwe topmannen hadden nauwelijks opleiding genoten en kwamen vooral in aanmerking voor een baan door hun relatie met de president. Nog noemenswaardig is dat het persoonlijk bezit van Mobutu geschat wordt op 4 miljard doller, ongeveer gelijk aan de staatsschuld van het land.
           
Mobutu                     
 
3e Republiek
Als in 1994 de Genocide in Rwanda uitbreekt, is dat het startsein voor onrust in Congo. Met name het noordoosten van het land wordt overspoeld met vluchtelingen, Hutu-milities en Tutsi-legers. Het is een ingewikkeld proces dat van kwaad tot erger wordt. In 1997 pleegt Laurent Kabila (de vader van de huidige president) een staatsgreep met behulp van Rwanda en Uganda. Het conflict duurt voort en uiteindelijk zijn er in 1998 wel 9 Afrikaanse landen bij betrokken. Daarom wordt wel gesproken over de ‘Afrikaanse Wereldoorlog’. Deze oorlog komt officieel ten einde in 2004 als er een vredesakkoord getekend wordt. Binnen deze oorlog was er in Ituri (de provincie waar wij wonen) een etnische burgeroorlog tussen de Lendu en de Hema bevolking, waarbij er honderdduizenden mensen zijn omgekomen. Officieel is dit conflict beëindigd in 2007, echter etnische spanningen blijven regelmatig opspelen en Congo blijft een conflict gebied. 
Over de periode van 1996-2004 wordt ook wel eens gesproken als ‘de meest dodelijke humanitaire crisis sinds WO II’. Naar schatting zijn er namelijk meer dan vijf miljoen mensen overleden.

In 2001 werd  Joseph Kabila president. Onder zijn bewind was er sprake van veel corruptie en weinig vooruitgang. Nadat hij drie jaar weigerde op te stappen, zijn er uiteindelijk eind 2018 nieuwe verkiezingen georganiseerd. Daardoor is op dit moment Felix Tshisekedi president van Congo, alhoewel de meeste mensen er vanuit gaat dat dit geen eerlijke verkiezingen zijn geweest. 

Met name in het oosten van Congo houdt de onrust aan tot en met de dag van vandaag. Er zijn verschillende rebellengroepen die macht willen verkrijgen door inname van gebieden en handel in grondstoffen. Het land is namelijk ontzettend rijk aan verschillende grondstoffen zoals cobalt, koper, tantalum, diamanten, goud, zilver, zink, tin, uraneum, hout. Regelmatig raken rebellengroepen slaags met elkaar of met het regeringsleger. Daarnaast worden dorpen soms ook aangevallen, waarbij mensen worden vermoord, vrouwen verkracht en de huizen in brand worden gestoken.  De VN is sinds 1999 met een grote vredesmacht aanwezig in Oost-Congo sinds 1999, ook in Ituri, de provincie waar wij wonen. Met name door al deze onveiligheid en corruptie is Congo volgens de Wereldbank het derde armste land ter wereld. 


                           Kindsoldaten                                                                     Vluchtelingen

Op dit moment zijn er verschillende initiatieven om de grondstoffenroof en uitbuiting van de Congolezen tegen te gaan. Er is bijvoorbeeld het Kimberly certificaat voor ‘conflict-vrije’ diamanten. Echter, zo’n keurmerk is erg moeilijk waterdicht te krijgen. Via verschillende routes kunnen grondstoffen uit conflictmijnen toch als ‘eerlijk’ op de markt verschijnen. Daarnaast is de bewustheid in het Westen – onder de kopers dus – erg laag.


                    Werk in de mijnen


Gezondheidszorg

Ten gevolge van alle onrust is er vrijwel geen georganiseerde gezondheidszorg. Veel zorg die er geboden wordt, is te danken aan de kerk.

Enkele belangrijke redenen van een slechte gezondheid zijn:
  • Slecht drinkwater en sanitatie.
  • Chronische ondervoeding (ong. 35 % populatie).
  • HIV/Aids.
  • Gebrek aan ziekenhuizen, artsen en medisch materiaal.

Om een beeld te schetsen van de ernst van de situatie ook enkele cijfers:    
  • 0,11 artsen / 1.000 inwoners (NL: 3.9/1.000)
  • Kindersterfte 76/1000 (NL: 3.6/1000)
  • Moedersterfte 670/100.000 (NL: 6/100.000)
 
 

De kerk

Er is een Protestantse kerk in Congo sinds 1878.
Behalve dat zij voorzag en voorziet in educatie en medische zorg is de kerk ook een plek geweest waar integriteit (vaak) behouden bleef. Al begin 1900 was het de kerk die actie voerde tegen uitbuiting van het Leopold tijdperk.
De protestantse kerken in Congo kennen echter ook moeilijkheden. Op dit moment is de verdeling van religies zo: Christendom 80% (Rooms 50%, Protestants 22%, Kimbanguist 10%) , Animisme 5%, Islam 2%.
Het maken van een dergelijke verdeling is erg lastig. Veel Congolesen hangen meerdere religies aan. Er is veel syncretisme: vermeninging met natuurgodsdiensten en voorouderverering. Daarnaast wordt ook de Kimbanguist religie onder christendom gerekend. Deze religie gelooft wel in de bijbel, maar ook in een gegereïncarneerde Christus als oprichter van de religie.
Binnen de protestantse kerken in Congo, kent het land ook de zogeheten “Revival churches”. Deze snel groeiende kerken hebben bepaalde valkuilen zoals nominalisme (naamchristenen) en ook de verkondiging van het ‘Prosperity gospel’ (welvaartsgeloof, geloof dat als je goed als christen leeft, God je welvarend zal maken).  Een gebrek aan leiderschap is een van de redenen in Congo waardoor veel problemen blijven bestaan, zowel op het niveau van de overheid alsook binnen de kerk.
 

Bronnen:
Wikipedia, Operation World, De Congo Codes (Koch), IndexMundi, National Geographic oktober 2013
.
 

Uitgezonden door

Wij zijn uitgezonden door de GZB, een zendingsorganisatie binnen de Protestantse Kerk in Nederland. De roeping van de GZB is om wereldwijd mensen te bereiken met het Evangelie, zodat zij God leren kennen en groeien in geloof. Meer info vind je op de website van de GZB.

Blijf op de hoogte

Ik meld mij aan voor:

Wij gaan zorgvuldig om met uw gegevens. Lees hier meer over de privacy policy van de GZB.