Weblog

Willem-Henri & Ditteke den Hartog

"In de kerk kun je niet besmet worden"

ill860

Foto: Kospakkies zijn gereed om uitgedeeld te worden door de Verenigende Geformeerde Kerk in Citrusdal, Zuid-Afrika (Foto: Getuienisaksie).


‘Vraag en antwoord 1 van de Heidelbergse Catechismus krijgt een nieuwe betekenis” zo appte een Zuid-Afrikaanse collega me. En ook toen we nog kerkdiensten bezochten, haalde een Malawische voorganger deze aloude woorden van stal: ‘Vraag 1: Wat is uw enige troost, zowel in leven als in sterven? Antwoord: Dat ik met lichaam en ziel, zowel in leven als in sterven, niet mijzelf toebehoor, maar mijn getrouwe Zaligmaker Jezus Christus. Met Zijn kostbaar bloed heeft Hij voor al mijn zonden volkomen betaald en mij uit alle heerschappij van de duivel verlost. Hij bewaart mij zo dat zonder de wil van mijn hemelse Vader geen haar van mijn hoofd kan vallen, ja ook dat alle dingen mij tot mijn zaligheid moeten dienen. Daarom verzekert Hij mij ook door zijn Heilige Geest van het eeuwige leven en maakt mij van harte gewillig en bereid om voortaan Hem toegewijd te leven.’ Opmerkelijk dat men in tijden van crisis, ook hier in Afrika, teruggrijpt naar dit aloude troostboek. We zullen in deze bijdrage proberen iets weer te geven van hoe kerken omgaan met de Corona-crisis.

Waar mijn Malawische collega ons bemoedigde uit de Heidelbergsche Catechismus, zijn er in Zuidelijk Afrika voorgangers die niet putten uit de Bijbel of de traditie. De bekende Nigeriaanse T.B. Joshua verslaat hier zijn duizenden. Hij profeteerde dat het coronavirus op 27 maart zou stoppen. We weten inmiddels de uitkomst. Een andere gezaghebbende uitspraak werd gedaan door de Tanzaniaanse president John Magufuli. Hij proclameerde: “We sluiten geen gebedsplaatsen. Dat is waar er ware genezing is. Corona is de duivel en kan niet overleven in het lichaam van Jezus.” Dit is beangstigend dualisme wat mensen valse hoop biedt. Het zijn geluiden die we ook horen op de Whatsapp-groep van onze kerk.
Een ander geluid komt van een minister in Malawi: “We moeten ons bekeren in zak en as tot God, anders sterven we allemaal”. We zijn dankbaar dat hij publiekelijk oproept tot bekering. Echter, als hij het op deze manier doet, raken mensen in paniek.

Blij verrast zijn we daarentegen door de stem van de katholieken in Malawi. Hoewel hun vieringen gestopt zijn, kruipen de katholieke leken nog steeds bij elkaar in zelf-georganiseerde diensten in klaslokalen en dergelijke, maar dan zonder priester. Of ze haken aan bij de pinksterchristenen. Hun algemene klacht is waarom de kerk heeft toegegeven aan satan.
In een publieke reactie beschrijft de katholieke kerk de kerk als ‘het toevluchtsoord voor de onderdrukten, die er nu verlaten uitziet. Voor de armen blijft er geen andere keus dan alleen onderdrukkend, egoïstisch en corrupt politiek leiderschap onder ogen te zien’ (ze nemen geen blad voor de mond).
‘Schorsing van openbare missen is geen uiting van gebrek aan geloof, maar een daad van geloof: het bewaren van het leven. De Bijbel staat vol met gevallen waarin Gods trouwe mensen ervoor kozen om het leven te behouden in plaats van roekeloosheid te verwarren met geloof’. Als voorbeelden worden genoemd: Noach met de zondvloed, Jozes en Maria die met het Kindje Jezus vluchtten naar Egypte, en Jezus zelf die de duivel weerstond met de woorden "Stel de Heer, uw God, niet op de proef." (Lucas 4:9-12).
 
Interessant is ook te vermelden hoe door sommigen de corona-crisis wordt verklaard. Zo werd ik door een kerkleider hier erop geattendeerd dat het coronavirus veroorzaakt wordt door 5G-masten. Een ‘modern’ middel zoals het 5G-systeem wordt overwogen als de oorzaak van de crisis. Dit laat de haat-liefdeverhouding zien die mensen in Afrika hebben met de moderniteit. Want aan de andere kant sluiten kerken en overheden in Afrika zich ook aan bij het westerse beheer-denken van de moderniteit: het virus moet onder beheer gebracht worden, zodat het hopelijk verdwijnt.

Het valt hierbij op dat de Rooms-katholieke kerk in Malawi het voortouw nam door half maart in Malawi al allerlei hygiënemaatregelen, zoals handen-was-stations, bij kerkgebouwen te introduceren, wellicht geïnspireerd door het hoofdkantoor in Rome. Zulke simpele hygiëneregels kunnen in Afrika een groot verschil maken, ook bijvoorbeeld in het indammen van klassieke ziekten, zoals cholera.
Het is interessant te zien dat de kerken naast het bedrijfsleven de grote motors zijn bij het implementeren van deze maatregelen.

Partners van de GZB, zoals Chiyembekezo in van de Igreja Reformada in Mozambique, trekken de verre binnenlanden in om in afgelegen dorpjes voorlichting te geven over bescherming en hygiëne.
Een andere manier waarop kerken een verschil maken is door de zogenaamde missieziekenhuizen. Meestal hebben de ziekenhuizen die door de kerk bestuurd worden de zaakjes beter op orde dan staatsziekenhuizen. Zo is het Nkhoma ziekenhuis van de Presbyteriaanse kerk in het midden van Malawi op tijd begonnen om beschermende middelen voor het ziekenhuis en de gezondheidscentra in de regio aan te schaffen. Ook ondersteunt het ziekenhuis een elftal van deze gezondheidscentra in de regio met beschermende materialen, zoals zeep, gezichtsmaskers en handschoenen. Ook is er bij de ingang van het ziekenhuis een tent geplaatst waarbij binnenkomende patiënten, net zoals in Nederland, allerlei testen ondergaan voordat ze het hoofdgebouw van het ziekenhuis ingaan. Daarnaast zijn de nodige zuurstofvoorzieningen aangelegd. Onze GZB-collega Anna Slingerland is hier heel druk mee.
 
Ook op andere punten omhelzen verschillende kerken de moderne middelen ten tijde van de crisis. De wat rijkere kerken zijn overgestapt op online-vieringen, geven hun bijdrage via internetbankieren en doen via Zoom bijbelstudies. Een GZB-partner (Timothy Leadership Training) in Malawi verspreidt via social media een bijbelstudie onder het thema ‘Heb je naaste lief in de corona-pandemie’.

Voor de armen is het vaak moeilijker om kerk te houden op afstand. Zij beschikken niet over de middelen om online gemeenschap der heiligen te beleven. De coronacrisis heeft daarbij ook een enorme impact op de overlevingscapaciteit van de onderlaag van de bevolking. In diverse landen in Zuidelijk-Afrika is sprake van een lockdown. Hoe moeten mensen die van de informele economie afhankelijk zijn nog de kost verdienen? Zij werken vandaag om vanavond brood op de plank te hebben. Als zij vandaag niet mogen werken, hebben ze vanavond geen eten.

Kerken die de middelen hebben, zoals in Zuid-Afrika en Namibië, helpen hierbij door voedselbanken op te zetten of door ‘kospakkies’ (in het Afrikaans) uit te delen. (zie foto)
 

Laten we bidden voor inspiratie voor kerken hoe hun leden toch gesterkt kunnen worden door God’s Woord, ook in deze tijd van corona-crisis, in het bijzonder als er geen technische middelen zijn. Kom Schepper Geest, vernieuw Uw kerk.

Reageer op dit artikel

Geen Facebook? Reageer dan hier.

Uitgezonden door

Wij zijn uitgezonden door de GZB, een zendingsorganisatie binnen de Protestantse Kerk in Nederland. De roeping van de GZB is om wereldwijd mensen te bereiken met het Evangelie, zodat zij God leren kennen en groeien in geloof. Meer info vind je op de website van de GZB.

Blijf op de hoogte

Ik meld mij aan voor:

Wij gaan zorgvuldig om met uw gegevens. Lees hier meer over de privacy policy van de GZB.