Sluiten

Druk op enter om te zoeken, ESC om te sluiten.

Leendert en Nelleke Wolters

Pasen in de kreukelzone

Verhaal Wolters april23
Wie voorbij de stereotypering van Tsjechië als atheïstisch land kijkt, vindt culturele uitingen die een mix zijn van religie, bijgeloof en tradities. Zo is zaterdag hier ‘sobota’, naar de joodse sabbat. Maar vooral rond Pasen maken de Tsjechen het wel heel erg bont.

Om te beginnen heet Pasen hier Velikonoce, wat ‘grote nacht’ betekent. Het is eigenlijk de nacht vóór de grote dag, de opstandingsdag. In de oude kerk kwam men namelijk in de nacht al samen om bij zonsopgang de verrijzenis te vieren. Dat is een mooi begin. Maar in veel andere opzichten zit Pasen hier behoorlijk in de kreukelzone van het collectieve begrip.

Paaszweepjes en een paaslam

In de stille week verschijnen hier namelijk pomlázky, een paar in elkaar gedraaide wilgentakken, versierd met linten. Het ziet er vrolijk uit, maar het is een oude heidense traditie. Vroeger gingen jongemannen op paasmaandag zingend over straat en sloegen jongedames ermee op hun achterwerk.

Het antwoord van de meisjes was een ei, of een emmer water (wanneer zij wél of niet gediend was van deze mannelijke aandacht). Het gaat hierbij natuurlijk om een oud vruchtbaarheidsritueel. Het slaan van vrouwen zou hun gezondheid en vruchtbaarheid schenken in het volgende jaar. Volgens een onderzoek in 2019 volgt nog steeds 60% van de bevolking deze traditie. #MeToo heeft Tsjechië nog niet helemaal bereikt.

"In de botsing van het neoliberalisme en het communisme, is men het vermogen tot vergeven kwijtgeraakt."

Een tweede gewoonte, waar ook veel kerken aan meedoen is het bakken van een beránek, een paaslam. Het is een cake met gedroogd fruit die in een speciale vorm wordt gebakken zodat het resultaat (soms met chocolade overgoten) eruit ziet als een liggend schaap. Deze traditie brengt het Joodse pèsach in herinnering: Joodse gezinnen aten toen en in de latere vieringen het vlees van het lammetje waarvan het bloed aan de deurpost was gestreken. Het was een symbool van verlossing.

Verzoening

Hoewel de cake van nu de meeste mensen vooral doet terugdenken aan het lamsvlees van vroeger, wijst het vooral op de echte betekenis van Pasen: dat wij mensen verzoening met de Here God nodig hebben. En precies dat is hetgeen dat in de Tsjechische kreukelzone terecht is gekomen. In de botsing van het neoliberalisme en het communisme, is men het vermogen tot vergeven kwijtgeraakt.

Toen ik laatst struikelde in de plotseling remmende tram en mij verontschuldigde tegenover de dame die ik aanraakte, lukte het haar niet om iets als ‘geeft niet hoor’ te zeggen. Als we met mensen praten over daklozen, is hun reactie vaak ‘maar het is toch hun eigen schuld?’

En precies daarom is het zo nodig dat het echte verhaal van Pasen wordt verteld. Opdat mensen ontdekken hoe ze verzoend mogen worden met God, maar ook hoe ze vergeving aan anderen kunnen schenken.

Deze column verscheen eerder in het Reformatorisch Dagblad.

20230406 - Beránek © prostreno.cz
20230406 - Pomlázka © milujivelikonoce.cz
20230406 - Beránek © erecepty.eu
Verhalen uit het werkveld

Leendert Wolters woont samen met zijn vrouw Nelleke en kinderen Jesse en Chaja in Tsjechië. Sinds 2015 vormen zij met een groep jonge christenen een nieuwe gemeenschap, Network Praha, waarmee zij ook kerkdiensten houden.

Verhalen

Blog Leendert Wolters - Kerst met Karpie
Tsjechië
De kerk in Europa

Kerst met Karpie

20231203 Sinterklaas (© Wikimedia) Headerafbeelding tsjechië
Tsjechië
De kerk in Europa

Sinterklaas in Tsjechië

Header bibliotheek Praag
Tsjechië
De kerk in Europa

De christelijke bibliotheek van Praag

2013-10-26_Praag
Tsjechië
De kerk in Europa

De kerk als veilige plaats voor slachtoffers van huiselijk geweld

Familie Wolters gezinsfoto - tsjechië
Tsjechië
De kerk in Europa

Roeping voor Dummies

20230530 - Koffie (1) - foto verhaal Wolters
Tsjechië
De kerk in Europa

'En dan is er koffie'

Sfeerfoto-tsjechië-leendert-wolters-m4
Tsjechië
De kerk in Europa

M4

20230508 - Bevrijdingsdag (via Prague City Archives)
Tsjechië
De kerk in Europa

Bevrijdingsdag in Tsjechië

20230403 - Masopůst
Tsjechië
De kerk in Europa

Vasten en feesten in Praag