De reanimatie van een ziekenhuis | Deel 2

Dag 2

Na het samen zingen, deel ik wat uit het Bijbelboek Jeremia (31:2-9). Het volk Israël was weggevoerd naar een vreemd land, hun thuis was niet meer veilig. Maar Gods liefde voor hen blijft. Hij brengt ze weer tot bloei: ze zullen planten en oogsten, er zal weer vreugde zijn, ze komen terug uit alle windrichtingen.

“Ook blinden en lammen komen mee, ook zwangere vrouwen, en vrouwen in barensnood. In dichte drommen keren ze terug. Zij komen terug in tranen, ze heffen smeekbeden aan, en Ik zal hen leiden. Ik breng hen naar stromende beken en voer hen over geëffende wegen; daar kunnen zij niet struikelen. Want Ik ben voor Israël een vader, en Efraïm is mijn eerstgeboren zoon.”

Jazeker, de situatie van toen in Israël is niet één-op-één te vergelijken met nu, in Itendey. Maar de overeenkomsten raken ons.

In de ochtend komt er een groepje mensen van het kantoor van het zorgdistrict, inclusief de dokter die daar leiding geeft. Hij is een van de motoren achter de heropening van het ziekenhuis. Wat ze komen doen? Gras kappen. Onkruid verdelgen. Gewoon handwerk. Patiëntenzorg komt daarna pas. De schoonmaakster pakt ook weer een gebouw aan. Wespen worden met benzine te lijf gegaan. Gemene brandende steken als ze je weten te verrassen.

Diefstal

De twee containers van het ziekenhuis waarmee voorheen medische spullen waren aangeleverd en die nadien als opslag dienden, zijn in de periode van onveiligheid meermaals geopend in een poging waardevolle dingen te stelen.

Wie waren de dieven? Congolezen laten dat uit politiek oogpunt in het midden. We weten dat in het begin de gewapende groep (militie) er was, maar zij hebben vooral voor de kogelgaten gezorgd, in gevecht met de Congolese militairen. Het was gedurende de bewaking van het ziekenhuis door die laatsten dat er spullen verdwenen. Een waterpomp, batterij van het solar systeem, laptops, en meer werden bij hen gevonden. Een officiële enquête en veroordeling volgde. Maar andere spullen kwamen niet terug.

Om verdere diefstal te voorkomen had de ziekenhuisleiding op een gegeven moment besloten de containers dicht te lassen. Vandaag openen we de blauwe container. Met een slijptol gaat dat eigenlijk best vlot.

Het openzagen van een dichtgelaste container

Op zoek naar wat bruikbaar is

Een groepje nieuwsgierige hoofden gluurt naar binnen. Wat is er nog over? We zien haastig kapotgesneden matrashoezen overal. Gestolen matrassen waren beter te verkopen zonder die duidelijke medische buitenkant. Alles ligt overal. Het personeel had ook persoonlijke spullen in de container gelaten.

Een achtergebleven briefje van 100 franc laat zien dat het grotere geld is meegenomen. Potten, pannen, wat bestek. Resten maiskolven, iemand had gehoopt binnenkort te planten. Na zes jaar zijn die behoorlijk aangevreten door de ratten. Die hebben zich jammer genoeg ook uitgeleefd op kleding, stukken plastic, klamboes, en snoeren van medische apparaten. Overal rattenkeutels en de geur van rattenpis.

Her en der medische boeken die vochtig en sommige schimmelig zijn. Een paar met een inscriptie dat het een cadeau is aan dr. Willem Folmer. Persoonlijke aantekeningen van de laboratoriummedewerker.

Het solar systeem mist meerdere accu’s, een enkele overgeblevene lijkt nog redelijk bruikbaar, maar de overige hebben bedroevende voltages tot wel 0,5 volt. Ik had zo graag vier werkzame accu’s gevonden, zodat we de lader en omvormer konden testen. Het is een 48-voltsysteem, dus vier accu’s zijn het minimum.

Ik vind een vaccinatiekaart van een kind van een verpleegkundig echtpaar. Als hij later bij de opening van de tweede container komt, ziet dat zijn persoonlijke bezittingen vrijwel verdwenen zijn, en ik hem die kaart geef, zie je een golf van emotie. “Dat is een cadeau!”

Besto, manusje-van-alles, en ik gooien de vergane dingen op een hoop. Hij sorteert er nog wat kledingstukken uit. Dan gaat er de fik in. Nog bruikbare dingen gaan weer de container in. Het is onmogelijk om de apparaten te testen nu, want er is geen stroom.

Het operatiegebouw bevat nog best wat spullen, omdat het openbreken door dieven niet lukte. Ik heb soms aan een onderdeel genoeg om te weten bij welk apparaat het hoort. In mijn rondgang door de gebouwen en containers vis ik er dingen uit waarvan ik weet dat ze bij de opgeslagen spullen in Bunia horen.

Bij andere dingen helpt Besto me. Hij heeft duidelijk opgetrokken met Willem en anderen in de vroegere jaren, want voor een ongeschoold iemand weet hij enorm veel. Ook van zijn ervaring geniet ik. Van sommige dingen meldt hij meteen dat ze al kapot waren voordat het ziekenhuis dichtging. Dat scheelt, dan hoeven we daar nu niet te veel energie in te steken

De eerste patiënten keren terug

Rond het middaguur rijd ik even mee naar het centrum van Itendey. Om uit te wisselen met de hoofdverpleger van de kleine kliniek daar – die kliniek en het ziekenhuis vullen elkaar aan! – en om op internet te zoeken.

Op het missiestation is er namelijk alleen mobiel netwerk met 2G en ik krijg geen whatsappje verzonden. In een schimmig hokje zit een jongeman die het lokale mobiele netwerk lijkt te hebben versterkt en een wifi-signaal rond zijn toko levert. Voor een paar duizend frank (€ 1,50) vult hij het wachtwoord in op mijn telefoon.

Zo kan ik even een interview met een medisch tijdschrift checken voordat het gepubliceerd wordt, wat bijlezen en de belangrijkste dingetjes beantwoorden.

Er komen wat jongeren in en uit, rokend, obscure drankjes uit plastic flesjes drinkend. Er vraagt één of ik een Chinees ben. Ik leg uit dat ik uit Nederland kom. Tien minuten later stelt hij dezelfde vraag, hij is duidelijk onder invloed. Een andere jongere polst of ik de lokale gewapende groep geen probleem vind.

Uiteindelijk ga ik buiten staan om even van het geklets af te zijn en rustig mijn taakjes te kunnen afronden. Dan loop ik weer terug naar het ziekenhuis. Na de lunch, in de middag, zitten er een paar patiënten op me te wachten. Dus dan komt toch dat historische moment.

Augustus 2021 was er voor het laatst nog een patiënt op het spreekuur, aldus het register. Vandaag, 12 augustus 2026, schrijf ik er drie namen bij.

De patiëntenzorg is hervat!

De rommel in de container