Johan en Mathilde de Vries
Een kerkdienst in Malawi
Om tien voor acht ’s morgens komen we aanrijden bij de kerk. Vindt u dat vroeg? Welnee. De Engelse dienst, die om zes uur begon, is bijna afgelopen. Zo te zien loopt hij zelfs wat uit, want alle auto’s staan er nog en de mensen voor de dienst van acht uur staan al in groepjes met elkaar te praten. We begroeten een aantal mensen die we vorige week ook hebben gezien.
In mijn gebrekkige Chichewa vraag ik aan Miriam, de vrouw van de dominee, of het klopt dat mannen en vrouwen apart moeten zitten. Vorige week kwamen we er halverwege de dienst achter dat er maar één andere vrouw rechts zat, in hetzelfde vak als wij. Maar nee, het blijkt geen regel te zijn: je mag zitten waar je wilt.
‘Goed dat je het vraagt,’ zegt Miriam, en ik denk dat ze bedoelt: grappige vraag. Dat levert vrolijk gelach op van het groepje vrouwen. Tja, als we het niet gewoon proberen, leren we de taal nooit goed, hè?
Om 8.15 uur is de Engelse dienst afgelopen en stroomt de kerk leeg. Een jonge man komt ons begroeten en zegt verontschuldigend: ‘Sorry, de Engelse dienst is net afgelopen.’ Mensen verwachten hier niet dat je Chichewa spreekt. Naast het feit dat het goed is om die taal steeds beter te leren, kiezen we ook bewust voor deze dienst. Zes uur is toch wel erg vroeg… Misschien volgende week? Bij de vroege dienst is er ook zondagsschool voor de kinderen, dus we zullen er toch binnenkort aan moeten geloven.
De kerk stroomt vol
Wanneer de dienst begint, inmiddels richting half negen, zit er nog maar een handjevol mensen in de kerk. Maar dat zagen we vorige week ook: aan het einde van de dienst zit de kerk helemaal vol. Vanwege de warmte staan de deuren gewoon open, zodat iedereen vrij in en uit kan lopen. Bovendien is buiten goed te horen wat er binnen gebeurt. Lang zo gek niet!
Als de kerkenraad en de predikant binnen zijn, begint de dienst. Het zingen gebeurt deels door koren en deels door de hele gemeente. Iedereen staat, en alles beweegt: er wordt geklapt, de koren bewegen ritmisch mee op de muziek en er gaat een enorme vreugde van uit. Er wordt voluit gehoor gegeven aan Psalm 47:
‘Alle volken, klap in de handen; juich voor God met luide vreugdezang. Want de HEERE, de Allerhoogste, is ontzagwekkend, een groot Koning over de hele aarde.’
Naast de liederen van de koren zingt de hele gemeente hymnes. Er is een voorzanger die enthousiast inzet. De man achter het keyboard draait even aan de knoppen om de juiste toonsoort te vinden en speelt vervolgens mee. Sommige hymnes kennen wij ook in het Nederlands (Welk een Vriend is onze Jezus) of Engels (All to Jesus I surrender), andere zijn geschreven in het Chichewa.
'Iedereen staat, en alles beweegt: er wordt geklapt, de koren bewegen ritmisch mee op de muziek en er gaat een enorme vreugde van uit.'
Lezen, bidden en zingen voor Gods aangezicht
Tijdens de dienst zijn er meerdere Schriftlezingen. De eerste lezing is altijd uit de Psalmen – vandaag Psalm 66. De tweede lezing komt uit het Oude Testament, Genesis 28, en de derde uit het Nieuwe Testament, Mattheüs 6. De lezingen worden verzorgd door verschillende kerkenraadsleden. Ondertussen vliegen er vogeltjes door de kerk; de musjes hebben binnen zelfs een nestje gebouwd. Ik moet denken aan Psalm 84.
De dominee roept mensen naar voren die voor het eerst in deze gemeente zijn. Zij stellen zich kort voor en er wordt voor hen gebeden. Zo worden ze welkom geheten namens de hele gemeente.
Voor de preek klinkt er een lied om God te eren en te verheerlijken. Dat lied gaat over in gebed, een soort ‘stil gebed’ zoals wij dat voor de dienst kennen, maar dan allesbehalve stil. Iedereen bidt hardop: sommigen zachtjes mompelend, anderen luider. De één zit op de bank, de ander staat rechtop en weer een ander zit op zijn knieën. Samen roepen we God aan om Zijn zegen over Zijn Woord. Dit hardop bidden voelt voor ons wat onwennig, maar tegelijk is het een heilig moment.
Gods verbond centraal
In de preek gaat het over het verbond dat Jakob met God sluit bij Bethel. Hebben wij ook zo’n verbond met God gesloten? God sluit Zijn verbond met ons en vraagt daar iets voor terug. Een deel van de preek gaat verloren in het gekletter van harde regen op het golfplatendak. Maar dat zijn ze hier gewend: de dominee preekt onverstoorbaar door. Enkele mensen vallen in slaap, het is ook zo warm.
Na de preek vraagt de dominee om, naar aanleiding van het gedeelte van deze morgen, hardop na te zeggen wat hij voorzegt. Zo maken we als het ware een verbond met God en wijden we ons leven opnieuw aan Hem toe.
'Wat een zegen om samen kerk te zijn. Al gaan veel dingen anders dan we gewend zijn, we dienen dezelfde God.'
Gezegend weer naar huis
Na nog een lied is het tijd voor de collecte. Voor in de kerk staan vijf mensen met een rieten mand in hun handen; voor elke wijk is er één mand. Wij vallen onder de wijk ‘Jerusalem’ – hoe mooi is dat? Er wordt een lied ingezet en de gemeenteleden lopen per rij naar voren om hun gave in de mand te doen die bij hun wijk hoort.
Inmiddels zijn de kinderen het aardig zat. Ze begrijpen er nog minder van dan wij en de dienst duurt al zeker twee uur. Maar dan is het tijd voor het laatste lied en daarna de zegen. Vervolgens mogen we per rij de kerk verlaten. Nog even een kort praatje, maar de kinderen willen (heel begrijpelijk) graag naar huis voor het bananenbrood dat we gisteren hebben gebakken.
Wat een zegen om samen kerk te zijn. Al gaan veel dingen anders dan we gewend zijn, we dienen dezelfde God en hebben Hem lief. Aan Hem alle eer!
Over Johan en Mathilde
Johan en Mathilde hebben vier kinderen: Gideon (2016), Jonathan (2018), Hanna (2019) en Loïs (2021). Johan is theoloog, en Mathilde heeft klassieke talen gedoceerd. In het najaar van 2025 zijn zij vanuit de Hervormde Gemeente Papendrecht door de GZB uitgezonden naar Malawi.
