Onder de schijn van het tegendeel

Met enige irritatie zak ik neer op een stoeltje om te wachten op de bereiding van de pizza. Vijf grote schermen in de zaak tonen videoclips die bij de muziek horen. Het flitsende licht vult de hele ruimte. Waarom moet die muziek altijd toch zo hard, vraag ik me af.

Uw nederigheid
Ineens hoor ik in het Spaans woorden die ik herken. ‘Quiero conocer a Jesus.’ Ik wil Jezus leren kennen. Dit lied werd onlangs gezongen in een kerkdienst die ik bezocht. Enigszins verbaasd kijk ik naar de schermen. De muziekzender zendt inderdaad een christelijk lied uit. Ik volg de Spaanse tekst: ‘Mi orgullo me sacó del jardín, Su humildad puso el jardín en mí’, zingen de zangers in een overvolle zaal. Duizenden mensen zingen op het scherm uit volle borst mee. ‘Mijn trots heeft me uit de tuin verdreven, maar Uw nederigheid bracht de tuin in mij terug.’

Ik kijk met enige verbazing naar de schermen. Dit soort diepzinnige teksten had ik niet verwacht, toen ik het restaurant inliep. Het verbaast me dat dit soort popmuziekzenders blijkbaar ook gospelliederen uitzenden. Als de zangers zijn uitgezongen, blijkt het volgende lied echter ook christelijk te zijn, net als het lied erna. Ik ben er een beetje beduusd van. Ik zit in deze pizzatent blijkbaar te kijken naar een gospelzender.

Als de jonge man achter de kassa zich omdraait, valt me op dat op de achterkant van zijn T-shirt ‘Salmos 3 : 3’ staat afgedrukt. Psalm 3 vers 3. Ik zoek de psalm op met mijn mobiel. In de Nederlandse vertaling blijkt het om vers 4 te gaan. ‘U, Heer, bent een schild om mij heen, U bent mijn eer, U houdt mij staande.’

Tegendeel
Al mijn irritatie is op slag weg. Ik loop naar de kassa en vraag aan de jongeman, die mij wat verbaast aankijkt, waarom er een psalmvers op zijn rug staat. Omdat we een christelijke pizzeria zijn, antwoordt hij. Dat had ik niet verwacht. Christelijke pizza’s, dat is blijkbaar mogelijk in Costa Rica.

De teksten van het lied houden mij nog een paar dagen bezig. Onze trots versus Zijn nederigheid. Zijn nederigheid breekt onze hoogmoed af. Luther zei al dat God Zich ‘openbaart onder de schijn, onder het uiterlijk, van het tegendeel (sub contrario)’. Dat is een prachtige gedachtegang. Eén die past in een theologie van het kruis. God openbaart Zich niet in menselijke grootheid, macht, wijsheid, zoals we dat misschien zouden verwachten van de Schepper van hemel en aarde. Maar God openbaart zich onder de schijn van het tegendeel; in zwakheid, in lijden, en in het kruis van Christus. Daar zit iets paradoxaals in, God verschijnt in wat wij soms onaanzienlijk of verachtelijk vinden. In het onverwachte ook.

Luther zelf verbindt deze gedachte ook aan de rugzijde (de achterkant) van God, een verwijzing naar Exodus 33. In lijden en kruis is God juist te begrijpen! Van den Brink en Van der Kooij citeren in hun dogmatiek in dit kader ook Bonhoeffer in een brief uit 1944: ‘God laat zich uit de wereld wegduwen aan het kruis; God is onmachtig en zwak in de wereld, maar juist zo is Hij bij ons en helpt ons.’

Reflectie
De afgelopen lijdens- of veertigdagentijd, een tijd van reflectie en berouw, dacht ik vaak na over deze diepe waarheid. En dat allemaal door een bezoekje aan een pizzeria in de straat. Wij hebben Gods openbaring niet in de vingers. Hij kan ons verrassen, onder de schijn van het tegendeel. Wat er gebeurde op Goede Vrijdag is bij uitstek machteloos, onverwacht en nederig. Onder de schijn van het tegendeel, inderdaad, die verborgen kant van God. Hoe Jezus ons toen, maar ook nu, helpt.

God komt ons tegemoet, soms op plekken waar wij er geen rekening mee houden, op momenten dat wij Hem niet verwachten, met behulp van mensen waarvan wij het nooit van voor mogelijk hielden. In een stal en aan het kruis, onder de schijn van het tegendeel. Misschien zelfs wel in een schreeuwerige pizzeria. Dan worden wij met de neus op de feiten gedrukt. Onze trots, grootheidswaanzin en arrogantie komen weer in Zijn licht te staan.

En dat is heel heilzaam.